Şekil-1- süngerlerin morfolojisi


sayfa1/4
  1   2   3   4
ZAMAN ÇİZELGESİ

ÖNEMLİ FOSİL GRUPLARI
PORİFERALAR










Şekil-1- Süngerlerin morfolojisi


Porifera terimi, porus ( delik ) ve fera ( taşıyan ) kelimelerinden türemiş delikliler anlamına gelir. Porifera yani süngerler, Prekambriyenden günümüze kadar bir yaşam menziline sahiptirler. Başlıca sığ denizel ortamlarda, tek veya koloni halinde yaşarlar. Düzensiz şekilde de olabilmelerine rağmen çoğu vazo, kase, silindir ve küresel şekillidir. Gövde duvarı çok sayıda gözenek ( ostium, pores ), kanal ve loca içerir. Boyları 1mm ile 1m arasında değişir.

Bugün yaşamakta olan bir süngerin vücudu bir tarafı açık ve üzerinde ince delikler bulunan bir torbaya benzer. Hem ağız hem de anüs görevi yapan torbanın açık kısmına Osculum ve deliklerede por adı verilir. Süngerlerin gövde duvarı spiküller deniler ince iskeletten oluşmuştur ve bu spiküller yumuşak canlıyı ayakta tutar ve ona şekil verir. Spiküller çok küçük olduklarından dolayı ancak mikroskopla görülürler. Bu spiküller silis, kalsiyum- karbanottan oluşabilir. Spiküller eksen sayılarına göre monaxon, triaxon, tetraxon ve polyaxon olarak adlandırılırlar.




Monakson( Monaxon):Tek eksenli bir spikül iğne veya çubuk şekillidir.


Triakson( Triaxon):Üç eksenli, üç kolludur. Kübik simetri gösrerir.


Tetraxons: Biri diğerinden daha uzun boyda olan radyal dört dikenden oluşmuştur.

Polyaxons: Düzensiz şekilde gelişmiş dallar halindeki iskeletleri ile tanınırlar.
Şekil-2- Çeşitli spikül tipleri

Süngerlerin gövde duvarları şekilleri üç değişik şekilde olabilir. Süngerlerin gövde duvarı ascon tip (tek bir loca), sycon tip ( gövde duvarının localar oluşturacak şekilde bükülmesi) ve leucon tip ( tekrar bükülmüş localar) şeklinde olabilir. En basit yapılı torba veya vazo şekilli süngerler Ascon Tipi, delik, kanal ve hücrelerin yapısı daha karmaşık olan süngerlere de Sycon Tipi ve Leucon Tipi sünger denir.



Şekil-3- Süngerlerin gövde duvarı tipleri




Süngerler gövde duvarı üzerinde bulunan gözenekler içerlerine su alırlar. Suyun içerisindeki yiyecek parçalarını ve oksijeni emdikten sonra geri kalan suyu osculum denilen açıklıktan dışarıya atarlar.

Şekil-3- Ascon tipi gövde duvarına

sahip bir süngerin su alış-verişi

ARCHAEOCYATHA




Şekil-4-Arhaeocyathidlerin morfolojisi
Arhaeocyathidler pancar biçiminde içi boş bir yapıya, karbonatlı çift duvarlı bir dış iskelete sahip olan, nesli tükenmiş bir organizmadır. Ortalama yüksekliği 1,5- 3 cm, çapları ise 0,5-1 cm kadardır. Hem gövde duvarı hem de bölmeler gözeneklidir. Alt ve Orta Kambriyende kalın resifal kireçtaşları meydana getirmişlerdir. Arhaeocyathidler bölmeli yapı göstermeleriyle mercanlara, gözenekli bir gövde duvarına sahip olmasıyla da süngerlere benzerler.
COELENTERATA

Coelenteratalar, sularda yaşayan ve ışınsal simetri gösteren organizmalardır. Adları, Yunanca; coel (oyuk) ve enteron (bağırsak) terimlerinden türetilmiştir. Coelenteratalar, başlıca yumuşak gövdeli medüzler (denizanaları), deniz anomenleri ve kireçli bir iskelet salgılayan resif yapıcı mercanları içerir. Sabit veya serbest yüzücü olabilirler. Sabit form veya polip, tek bir birey olabilir veya koloni oluşturmak için diğerleri ile birleşebilir. Gövde kese şekillidir. Üst serbest kısımda hem ağız hemde anüs görevi yapan açıklık bulunur ve alt kısım kapalı ve deniz tabanına bağlıdır. Ağız etrafında besinlerin yakalanmasını sağlayan tentaküller vardır. Sıcak, sığ denizlerde daha yaygınlardır. Prekambriyenden çıkarak günümüze kadar gelen ve büyük kısmının soyu tükenmiş başlıca fosil grupları aşağıdaki gibi sınıflanmıştır:



Kol : Coelenterata




Sınıf:Anthozoa (mercanlar )










Takım:Tabulata










Takım:Rugosa










Takım:Scleractinia




Sınıf:Hydrozoa (hidroidler)




Sınıf:Scyphozoa (denizanası)



Sınıf: Anthozoa

Mercanlar sınıfı ışınsal simetrili, tek veya koloni halinde yaşayan Poliplerdir. Sığ ve sıcak denizlerde zemine bağlı olarak gelişir ve resifleri oluştururlar. Tetankülleri açık olduğu zaman deniz dibinde çiçeğe benzediklerinden dolayı Yunanca anthos: çiçek zoon: hayvan sözcüklerinden türetilmiştir. Tek mercanlara polip, kolonilerine korallum adı verilir. Mercanlar Ordovisiyen’ de çıkarak günümüze kadar gelmiş ve çeşitli karakteristik fosiller vermiştir.

Canlı bir mercanın torba şeklindeki vücudu ışınsal ve dik perdelerle localara bölünmüştür. Localar çift sayıda olup, hayvanın ağız bölgesinde loca sayısı kadar içi boş tetanküller bulunur. Her locanın bir tetankülü vardır ve bunlar hayvanın korunmasını ve beslenmesini sağlar ayrıca tekanküller gerektiğinde vücut içine çekilebilir. Mercanlar kendinden daha ufak boylu olan mollusk larvalarıyla ve planktonlarla beslenirler. Eşeyli ve eşeysiz çoğalırlar. Kolonileri tomurcuklanma ile büyür ve gelişir.


Takım:Rugosa
Rugosa grubu tamamen fosilleşmiş mercanlardır. Kalkerli iskeletlerinde 4 ve 4’ ün katı olan ışınsal bölmeler vardır. Bunlar boynuz, koni, topaç, fincan, disk, silindir, piramit şekillidir. Tek veya koloni halinde yaşamışlardır. Zemine bağlı olarak yaşayan Rugosa mercanlarda tomurcuklanma ile gelişen koloniler bazen dallanmış olarak bulunurlar.Yaşları

Peleozoyik’e (Orta Ordovisiyen-Geç Permiyen) sınırlandırılmıştır. Rugosada septa gelişimi yandaki gibidir. İlk 6 septaya ilaveten, iskelete 4 noktadan eklenen çok sayıda ikincil septa içerir.







Şekil-5- Rugosada septa gelişimi


Önemli Coelenterata cinsleri şunlardır:


Bölüm : Coelenterata

Sınıf : Anthozoa

Takım : Rugosa

Cins : Calceola

Yaş : Orta Devoniyen

Özellikler: Tek polip halinde yaşarlar.

Bir yanı yassı, ucu sivri ve kıvrık bir

teklik şeklinde ve kapaklıdır.
Bölüm : Coelenterata

Sınıf : Anthozoa

Takım : Rugosa

Cins : Disphyllum

Yaş : Siluriyen-Devoniyen

Özellikler:Tek polip veya fertleri bitişik

olmayan koloniler halinde yaşarlar. Septalar

fazla kalınlaşmamıştır.

Bölüm : Coelenterata

Sınıf : Anthozoa

Takım : Rugosa

Cins : Hexagonaria

Yaş : Orta- Üst Devoniyen

Özellikler : Koloni halinde yaşarlar. Bireyler

poligonal olup, çoğunlukla altıgen şekillidir.

Bölüm : Coelenterata

Sınıf : Anthozoa

Takım : Rugosa

Cins : Cyathaxonia

Yaş : Alt Karbonifer

Özellikler : Tek koni veya boynuz şekillidirler.

Bölmeler belirgin ve kalın olup, merkeze kadar

uzanır.

Takım : Scleractinia
Mercanların en büyük grubudur. Yaşları Palezoyik sonrasıdır. Tek veya koloni halinde yaşarlar. Hepside normal tuzluluktaki denizlerde yaşarlar. Kalsiyum kabonattan oluşmuş belirgin septalı, genellikle gözenekli bir iskelete sahiptir. İlk 6 septanın oluşumundan sonraki septalar, altının katları şeklinde ve önceki septaların arasındaki alanların merkezine ilave edilirler.





Şekil-6-Scleractinada septa gelişimi

Bölüm : Coelenterata

Sınıf : Anthozoa

Takım : Scleractinia

Cins : Cyclolites

Yaş : Kretase-Eosen

Özellikler : Tek polip halinde yassı, nispeten

yuvarlar şekillidir. Septalar incedir. Ortada

uzunca bir oluk vardır. Alt tarafı konsantrik

halkalarla kaplıdır.

Bölüm : Coelenterata

Sınıf : Anthozoa

Takım : Scleractinia

Cins : İsastrea

Yaş : Jura-Geç Kretase

Özellikler : Koloni halinde yaşarlar. Polipler

yassı, köşeli ve birbirinden ayrılmış şekildedir.

Septalar daha incedir.

Bölüm : Coelenterata

Sınıf : Anthozoa

Takım : Scleractinia

Cins : Stylina

Yaş : Trias- Erken Kretase

Özellikler : Koloni halinde yaşarlar.

Polipler birbirinden ayrılmamıştır








Bölüm : Coelenterata

Sınıf : Anthozoa

Takım : Scleractinia

Cins : Moltlivoltia

Yaş : OrtaTrias- Kretase

Özellikler : Tek polip halinde yaşarlar.

Az çok silindiriktir. Çok septalıdır.
Takım : Tabulata
Tabulata grubu tamamıyle fosil olan mercanlardır. Paleozoyik ( Erken Ordovisiyen- Geç Permiyen) yaşlıdır ve daima koloni halinde yaşamışlardır .Polipler( bireyler) ince, narin , tüp, silindir veya pirizma şekillidir. Septa gelişmemiş veya çok ince gelişmiş diken şekilli 12 septa içerir. Çok sayıda ve belirgin tabulaları vardır.




Şekil-7- Tabulatada septa ve tabulalar


Bölüm : Coelenterata

Sınıf : Anthozoa

Takım : Tabulata

Cins : Halysites

Yaş : Ordovisiyen- Siluriyen

Özellikler : Koloni halinde yaşarlar. Polipler

zincir gibi sıralanmış ince borular şeklindedir.

Bölüm : Coelenterata

Sınıf : Anthozoa

Takım : Tabulata

Cins : Favosites

Yaş : Geç Ordovisiyen-

Orta Devoniyen

Özellikler : Koloni halinde birbirine bitişik

yaşarlar. İnce poligonal şekillidir.
Bölüm : Coelenterata

Sınıf : Anthozoa

Takım : Tabulata

Cins : Heliolites

Yaş : Geç Siluriyen- Orta Devoniyen

Özellikler : Polipler seyrek, çok kısa septalıdır.
Bölüm : Coelenterata

Sınıf : Anthozoa

Takım : Tabulata

Cins : Pleurodictyum

Yaş : Alt Karbonifer

Özellikler : Ufak elips şekilli veya yarı küresel

koloniler halinde olup, boyları yaklaşık 3-5 cm

kadardır.

Sınıf : Hydrozoa

Takım : Stromatopoidea
Stromatoporoid’ler koloni halinde yaşayan kalker iskeletli organizmalardır. Tümüfosil halde bulunurlar .1 cm’ den 1 m’ ye kadar kalınlıkta, 2 m. genişliliğinde olabilirler. Stromatoporoid kolonilerikendi yüzeylerine parelel olarak üst üstte birikmiş ince düzlemlerden oluşmuştur. Bu nedenlelaminalı yapı gösterir. Kolonilerin üst yüzeyleri bazen düzdür, bazen ufak ( 1,3 mm. ) kabartılar halinde veya ağsal görünümlüdür. Stromatoporoid kolonileri kalker iskeletlidir. Kalker iskeletler üst üstte birikmiş kalker levhalar (laminalar) ile bunları dikey gelişmiş kalker sütuncuklardan oluşmuştur. Stromatoporoid daha çok Silüriyen ve Devoniyen’ de gelişerek mercanlar, bryozoalar, algler ve diğer bentonik organizmalarla beraber resifal kireçtaşlarını oluşturmuşlardır.

Bölüm : Coelenterata

Sınıf : Hydrozoa

Takım : Stromatoporoidea

Cins : Stromatopoda

Yaş : Üst Devoniyen

Özellikler : Laminalıdır ve kalın sütuncukları

vardır.

BRYOZOALAR
Bryozoa, bryon (yosun) ve zoon ( hayvan) terimlerinden türetilmiş olup yosun hayvanlar anlamına gelir. Bryozoalar kitin veya kalkerli koruyucu bir iskelete sahip olan küçük organizmalardır. Koloni halinde yaşarlar ve kolonileri tomurcuklanma ile büyür ve gelişir. Üremeleri eşeylidir. Bentik yaşam süren Broyozoalar deniz tabanında kayalara veya diğer organizmalara bağlanarak dallanmış iplikcikler, şerit, çubuk, levha, küre, yarım küre şeklinde koloniler oluştururlar. Genellikle sığ ve ılık denizel ortamlarda yaşarlar. Çoğunlukla mercan ve stromatoporoidlerle beraber resifleri oluşturmuşlardır. Bryozoalar Erken Ordovisiyenden günümüze kadar uzanan bir yaş menziline sahiptirler.



  1   2   3   4

sosyal ağlarda paylaşma



Benzer:

Şekil-1- süngerlerin morfolojisi iconŞekil 54 ve Şekil 55’de vücudun görünebilen yüzeysel kasları yer...

Şekil-1- süngerlerin morfolojisi iconBİM : Bölge Bilgi İşlem Servis Müdürlüğü veya 6461 sayılı yasa kapsamınca...

Şekil-1- süngerlerin morfolojisi iconŞekil 2 Dolaşım sistemi (RA: Sağ atriyum, la: Sol atriyum, rv: Sağ...


Yasa




© 2000-2018
kişileri
d.ogren-sen.com