Irak türklerinde tanilan oymaklar boylar aileler


sayfa2/4
d.ogren-sen.com > öykü > Evraklar
1   2   3   4

  • Celayiri devleti.

  • Kara koyunlu devleti.

  • Ak koyunlu devleti.

  • Safavi devleti

    10-Osmanlı devlet
    Bu devletler Türkmen oymaklarından ulaşmaktadır.

    Bunların yanında, sayıları çok olarak yerleşim alanları, geniş büyük oymak Bayat önde görünmektedir, Irak’ın her bir yerinde, Bayat oymakları dağılmıştır.
    Günümüzde Irak’ın kuzey, güneyinde, doğusunda, batısında çoğunluk, Bağdat, Hilla, Ambar, Selahattin, Basra da bulunmaktadırlar.

    Türkmen kimliklerini kurarak dilleri normal olarak düzen kurmuşlardır, Irak’ın her bir yerinde oymakların benzerleri her bir yerde Türk dünyasında aynı oymak görünmektedir.
    Bu oymaklardan Muratlı: Telafer, Tuzhurmatu, Tazehurmatu.

    İlhanlar: Dakuk, Telafer, bir mahalle adı bulunmaktadır.

    Sarılar: Telafer, Kerkük, Dakuk, Erbil.

    Kasaplı: Telafer, Evgini, Mahlebi, Şirin han, Reşidi ya

    Neftçi: Kerkük, Mandallı, Hanekın, Azerbaycan.
    Irak Türkleri topraklarına, devletlerine, yüce tarihlerine bağlanarak, doğru temiz vatandaş olmakla her türlü yönetimler tarafından, asimilasyon yıldırma, yok etme, işkenceye, baskıya uğrayarak, siyasi, ekonomik, varlıklarına, kimliklerine el koyarak, Irak topraklarından, onları koparmakla, her türlü kanlı katliamlara, soykırımlara maruz kalmışlardır.
    Tüm baskılara rağmen, Irak Türkleri milli dava çapaları ile ayakta durarak, büyük bir millet olduklarını ispat etmişlerdir.

    Irak başına gelen diktatörler, yönetimler Türkmen olan oymakları, kendi dillerinden, kökenlerinden vazgeçmelerini, Arap oymakları olduklarını, zor yazdırmışlardır. Zorla Arap oymaklarına yazılan Türkmenler, kendi Türk kimliklerine dönerek, diktatörlük dönemini yok ederek, kendi oymaklarına

    bağlı olarak, yerlerini, topraklarını benliklerini kurumalıdırlar..
    Irak Türkleri, Oğuz boylarından olarak Türkmen Bayat oymaklarından, öne gelmektedir, Bayat oymakları Selçuklular döneminden, Irak’a yerleşmişlerdir.
    Bayat oymakları, Anadolu, Azerbaycan, Irak Suriye, İran Filetsin de birçok Türk dünyasında izleri bulunmaktadır. Bayat oymaklarına bağlı olan, Irak Bayat makamı, birde Azerbaycan Türk Cumhuriyetinde cinaslı olan Kerkük hoyratlarına, Bayatılar söylenmektedir.
    Bayat oymakları, Oğuz Türkmen boyları, 24 bölüme ayrılmakla, bir boyu bayat oymaklarıdır. Buda Oğuz hanın oğullarının, Gün han adlı oğlunun oğlu Bayat (Boz Ok) boylarındandır.
    Kaynakça: Kaşgarlı Mahmut (Divan Lügat Türk) 1916 İstanbul Bayat devlet sahibi ve İzzet Saltanat sahibi kutsal İlah El Kamus El Türkî El Cedit Türk dil kurumu baskısı Ankara 1959, Faruk Sümer Oğuzlar Ve Türkmenler, Bayatlar Hazar denizine uzanan Türk İmparatorluğun kuruluşlarında büyük roller oynamışlardır.
    Irak’ta olan Bayatlılar on üç oymağı olarak, her oymakta gruplara, bölümlere ayrılmıştır. .
    Bayatılar Osmanlı ordusu yanında olarak, İngiliz gücüne karşı durarak, direniş hareketine katılmışlardır. Irak tarihçisi Abbas El Azavi kitabında, Bayatılar en eski Türkmen oymaklarından olarak, önce Vasit şehrinde yaşayarak, sonradan çok sayıda Bayatılar Türkmen şehri Kerkük’e yerleşmişlerdir.
    Başka bölgelere de yerleşen Bayat oymaklarının ortalarına Arap oymakları karışmıştır.

    Bayatılar Moğol’dan çağlar önceleri Irak’a yerleşmişlerdir.

    Irak’ta yaşayan Türkmen Bayat oymakları, eskiden El Ambar şehrine bağlı Kaim El Cabiriye bölgesine yerleşerek, bunlardan bir bölümleri Halis, Bağdat, Hilla, Kut, Hadise, Mendili, Dura, Kubbeyse, Musul, Emirli ve Süleyman Bek, ayrıca Irak’ın her yerlerine güneyine dağılmışlardır.
    El Emiri Bayat boyuna bağlı olanlar, Nisan, Diyala, Babil, Hilla şehirlerine geniş yer almışlardır.

    Ayrıca Kızlarbat, Şahreban, Mendili, Zırbatıya, Bedre Cesam, Kazaniya, Kenan, Mensurıya, Adanaköy, Hanekın, Kifri, Karatepe, Hadise, Tuzhurmatu, Altunköprü, Kara naz ve birçok yerlere değilmiştir.
    Irak’ta Bayat boyu oymaklarından tanılan, önemli yerlerde çalışan, Türkmen aileleri ön kazanmışlardır, bunlardan Hayat Terzi ailesi, Haydarı, Kene, ailesi, Şehli yoğun bir biçimde Bayatılar Tuzhurmatu ile Karatepe, Kerkük, Hilla, Bağdat ve güneyde görünmektedirler. Bunların yanında birçok bayatılar bu Türkmen bölgelerine dağılmışlardır.
    1- Yukarı Alı Saray.

    2- Aşağı Alı Saray.

    3- Sandıç.

    4- Abbul.

    5-Küçük Dombalan dere.

    6- Büyük Dombalan dere.

    7- Yeşil Tepe.

    8- Amirli.

    9- Bastamlı.

    10- Karanaz.

    11-Yengice.

    12- Çardaklı.

    13- Üçtepe.

    14- Süleyman Bek.

    15- Al Yağmur.

    16- Reşidiye.

    17- Bir Avcılı.

    18- Albu Hasan.

    19- Albu Hüseyin.

    20- Ruveyzet.
    Bayat Aşiretleri

    Bastamlı:

    1- Allı Ballılar.

    2- Kara koyunlar.

    3- Mahmutlar.

    4- Celevliler.

    5- İzzeddinliler.
    Karanaz Bayat kollarından olmakla çoğunlukları Musul, Kerkük’e yerleşmişlerdir.

    Ve Karanaz adında tanınan bir Türkmen köyü Tuzhurmatu ilçesine bağlıdır.

    Bayatlılar ayrıca Biravcılı köyünü kurarak bir bölüm bu köyün halkı İran Azerbaycan’ına göç etmişlerdir.

    Dakuk yakınında Lasin köyüne yerleşmişlerdir, bir bölüm Biravcılar Bağdat’ta bulunmaktadırlar, bir bölümü de Keçikıran, Pir Ahmet, Kalacığ’a köyünde bulunmaktadırlar.
    Biravcılı de tanınan Türkmen ailelerinden, Kargabegler, Hilavlılar ve İsmailliler.

    Biravcılı ye yakın Dombalan Degirmani, Dombalan deresi, Kazım Tepesi, Anaç Ark, Bulker, Hasa darlı, Fars Begli, Abdullu, Alı Musalı, Zenkllu, Kalaylı, Ketilli, Sayaldı, sayatlı, İsmail Bekli, Elbu Abbo, Elbu Necim, Elbu Hüseyin, Elbu Hasan.
    Bir bölüm Bayat oymağı, Tuzhurmatu ilçesine bağlı, Amirli böceğinde yaşamaktadırlar bunlardan Bekler, Abuşli, Kâhyalılar, Zerbelli, Keremli, Ayışlı, Bakdıli, Zeynelli.
    Muratlı oymağı: büyük Bayat oymağının, bir parçası olarak, Irak’ın her bir yerine dağılmıştır, önceden Kâhyalar olan adları, bugün Tazehurmatu da yaşayan Türkiye Çoruma bağlı, bir Türkmen köyüdür ve Türkiye’nin birkaç şehrine bağlı Muratlı köyü Türkmen olarak, bulunmaktadır.

    Muratlı ye bağlı olan oymaklarsa, Kalaylı, Deli Veli, Kuşçular ise Bayat oymaklarının bir kolu olarak tanınmaktadır.
    Kuşçular önce Samera şehrinde yaşayarak, günümüzde Tuzhurmatu, Kifri, Karatepe, Yengice, Türkiye, Gaziantep, Diyarbakır, Azerbaycan, Özbekistan da yaşamaktadırlar.
    Kuşçular Türkmen davasına yakın olarak, Türkçülüğü savunmaktandılar, aynı zamanda, Kuşçular Çemençal, Sandıç, Büyük Kuşçu, küçük kuşçu köylerinde yaşamaktadırlar. Bir bölüm Kuşçular Musul Türkmen köylerinde kimliklerini kurmaktadırlar, tanınan Bayat oymaklarından, Şehseven, (Şahsuvar) burada İsmail Safavini kastetmektedir.
    Bayat oymaklarından, Bir avcılı ve Kelevent, Pir Ahmet (Ali Nasır- Elbu Halit) Kelevent Tuzhurmatu Kokes köyünde yaşamaktadırlar ve üç kola ayrılırlar Kuşkavan, Albu Haydar, Elbu Can ve bu oymaklara ayrılmaktadır, Ruveyzet, Çayır, Kamber Ağa, Asaflı, Saraylı, İlhanlı, Tataran, Azerbaycan, göç ederek Tuzhurmatu ilçesine yerleşmişlerdir.
    Ayrıca Saraylı, Telafer ilçesinde büyük bölümü bulunmaktadır, Ayrıca bir mahalle adıdır.

    Bayat, Saraylı çoğunluğu olan, Karatepe görünmektedir, büyük Türkmen yazarı Mustafa Cevat Karatepe saraylı olduğu bellidir.
    Gulamlı Derviş Alı Tuzhurmatu ilçesindendir, Salahattin, Tuzhurmatu ve Amirlide yaşayan oymaklardan, Kaliliye, Kertiliye, Kahalar, Zorbekiye bulunmaktadır.
    Musul, Neyneva, Telafer de olan oymaklardan, Amirli, Selamiye köyü, Mulla ağabeydin oymağı, El Hasan oymağı Şelal oymağı, Meyase oymağı, El Cebre oymağı, Mahalebiye, Telafer, Karanaz, Tuzhurmatu, Asaf Tuzhurmatu, Besat Telafer köyleri, Karayatağ Musul Hamdaniya Musul, Selamiye, Şennif, Şerihan,(şirin han) Tez Harap, Yarımca, Ebzah, Karakuş, Hamdaniyede hep Bayat oymaklarındandır.
    Derzi oymağı: Bayatlı olarak, kuzey orta Kadı köy, Kaziye, Hadba, Endülüs ve Sakafa semtinde yaşamaktadırlar.

    ayrıca Hamdaniya ilçesine bağlı bu köylerde, Bayat oymaklarının bu kolları bulunmaktadır, Mulla ağabeydin, Hasan Oğulları, Elbu İbrahim, Hallu Oğulları, Elbu Hallu, Ayrıca Şebek Türkmen köylerinde yaşamaktadırlar.

    Meyase oymağı: Kakaşe, Karayatağ, Selami’ye de bulunmaktadır.
    Musul da yaşamak üzere iki kola ayrılmışlardır bunlardan Mustafalar, Ahmetliler.
    Kara Yatak köyünde Bayatlılar:

    Selamiye, Amirli, Şebek ve Arafat bugün Bayatlılar Musul, Sincar Meydan kolu, Sibane’ye Afgani, Bul tepe, Buhur, Kırmızı Arfi, Elmıstah, Şeh İbrahim, Alhamra, Termi, Kıbık,Tel Gazu, Haraib Cemaş, Cuma, Mal Viran..

    Musul da Nebi Yunus, Faysaliye, Mensur, Kabak tepe, Kaziye, Reşidiye, Şerihan, Kara koyunlu, Karayatağ, Selamiye, Yarımca, Kızırahre, Tez Harab, Babnit, Bab Niyet, Arabçiye, Gökçeli, Toprak Ziyaret, Hazne tepe, Keberli, Zehre Hatun, Tercile, Karatepe, Orta Harab Cenci, Şakuli, Seyitler, Bahamze, Şebek, Türkmen muslavi.
    Kotalılar oymağı.

    Yasinler: Kara koyunlu köyünde yaşamaktadır.

    Şemam Oymağı: Amirli, Reşidiye de, Arafat oymağı Selami’ye, Mavili Reşidiye, Abdeli, Deveci Telafer, Musul.

    Nakib: Samera, Türkiye, Kerkük, Erbil.

    Aferi: Telafer Albu devle, al Abuş, al Vahap, Abdullah, al Fahu ve al Türkî.
    Musul’un düşen Telafer şehri 70 km kuzey batısındadır.

    Telafer tarih öncesi orta taş devrine dayanarak kuruluşu Türkmenler hicri 8 yüz yıllarında buraya yerleşmişlerdir.
    1917 tarihinde ilçe olmuştur, Telafer Türkmen İngilizlere karşı 1920 de kaç, kaç ayaklanmada 1918 yılında İngiliz tarafından işgal olmuştur, bu ilçeden başlayan İngilizlere karşı devrim, sonradan güneye ve Irak’ın birçok yerine dağılmıştır.

    Telafer uzun yıllardan Türkmen bölgesidir, Selçuklu toprakları miladı 12 yüz yılda Atabey devleti, 13 yüz İlhanlı devleti, 14 yüz yıllarında Celayiri devletine katılmıştır.
    (Edmon Kürt Türk 1957) Rezzak İsa Muhtar, ( Muhtar Coğrafiyet el Irak Bağdat 1922).

    Tarihçi Abdulrezzak El Hasani El Irak kadimen, ve Hadisen Bağdat 1982 görüşüne göre, Telafer Türkmenleri, Moğol Taymurlenk, miladı 1639 Sultan Murat askerine katılmıştır.
    (Kahtan Abboş, Simon Lodik El Rafidan kitabında) Ak koyunlu, Kara koyunlu oldukları, Himmetli, İlhanlı beyli İlhanlı, Ali Develi, Nadirli, Babalar(Mavili), Bekler, Çeyizli Ferhatlılar, Saraylılar, Habaylı, Harbo, Demirciler, Kasaplar, Mavili, Birnadarlılar, Mavili Alay Beyli, Acemli, Şehvani (El-Muhallebiye Bucağı) Allah Verdi,

    Ayvazlı, El- Beyan, Bezeli, Seyitler, Çelebi, Çolak, Zelha, Gergeri, Naccar, Himmetli, Efendi, Hanlılar, Kara koyunlu, Hafız Evi, Selbi, Kurutlu, kabaklı, Acanlı, Caferli Deccali, Gasanlı, Hamoli, Cedu, Cafer, Bakkal, Hebişli, Babalı, Cerrah, Faris, İlikli, Varkalı, Baba, Kenne, Al Halef, Alzzo ve kasaplara ayrılır Zülfikar, Şeyh Selbi, Ciri Ayaşil. Bunlar Neyneva, Telafer Değirmenci, Afgani da Musul da Türkmen tanınmaktadırlar.
    Bunlardan Aba Altın, Uzeyır, Al Şerva, Al Sultan, Halay Bey, Al Amurac, Hamule, Halay Bey, Musullu, Al Süleyman, Çolak, Zeynelabdin, El Hiniş, Abdullah, Zelha, Azmi, Zellu.

    Çelebi oymağı, Çolak oymağı.
    Mavalı oymağının, bir kolu olarak, Kara koyunlu, Muhallebiye, Reşidiye 1411- 1470 yıllarında hüküm sürmüşlerdir, Kara koyunlu devleti kurmuşlardır.
    Muhammed Yunus Abdullah El Seyit Vahap El Saiğ’ın Tarih El Musul kitabına göre, Musul’a Reşidiye, Selamiye Telafer çoğunluk Kara koyunludur Kubbe, Kazıya, Şirin han.
    Kaplan oymağı: Bağdat Telafer Türkiye, Suriye.

    Kasaplar: Afgani Şeh İbrahim.

    Neftçi oymağı Kerkük, Mendili, Hanekın.

    Alay Beyi Muhallebiye, Telafer.

    Ferhatlar: Telafer ve bu kollara ayrılır Yunuslu, Hasanlı, Ferhatlı, Vahaplı, Yasinli, Yetimli, Bekirli, Asili, Berkli, Hudoli, Çobanlı Kerkük, Telafer.

    Ali han beyi: Telafer Diyar Bekir, Bağdat,

    Al Şiş: Telafer, Bağdat, Musul.

    Davutlu oymağı: Telafer, Tataristan, Tuzhurmatu.

    Beygat: El Fars, El Hamdan, Musul, Kerkük, Ahmetli, Davudiye Süleyman iye, El Mehdi.
    Himmetli oymağı: Telafer, Hasan Köy.

    Hayiş, İlyas, Abbaş, Azsam, Şeze, Acem, Şeru, Telafer.

    Bayraktar oymağı: Zikar, Orta Fırat, Basra, Korna, Telafer ve Beni Malik bayraktar Türkmen oymağındandır.
    Mavililer oymağı :Mavili Şii Bektaşi dır Musul,

    Selami’ye, Anbar, Hadise Telafer’de Kaplan, Kareliler oymağından bir koldur.

    Sârili, Saruli oymağı: Musul, Selami’ye, Anbar, Hadise.

    Kaplan, Karalılar, Anbar, Telafer, Musul, Selami’ye.

    Sâriliye oymağı: El-Güveyr bucağı yukarı Zab, Musul, Erbil

    Tel leben, Bisatlı, Kibirli ve Harabe Sultan buna dair tarihçi Abbas El Azzavi sarılının bir Türkmen oymağını Aşair El Irak kitabında göstermektedir.

    14 yüz yılında Şehrezur, Erbil hüküm sürmüştür.
    Türkmen Sârili oymağı: Derbent, Sârili, Verdek, Tel El Leben,

    Karakuş, Hamdaniya, Safiye, Matrat, Sârili, Fethava, Kelek Yasin Ağa, Zenkllu, Tel Hait, Kenz Han, Telhamit, Köprülü, Haraba Sultan, Zehra Hatun. Ayrıca Sarılı bugün Türkmen Kakaiyeden bir grup sayılarak Kara koyunlu oymağının kollarındandır.

    Dedeler: Kakaiye Erbil, Musul, Hanekın ve Kerkük’ün bir köyüdür Ak Koyunluya bağlıdır (Tufan Gündüz Anadolu Aşiretleri Ankara 1970ve Mevsuat El Aşair El Irak’ı ye ).
    Hitln oymağı: çoğunluk Tuzhurmatu Türkmen oymakları Azerbaycan, Hazardan gelmişlerdir.

    Bender oymağı : (Bender Ali, Azerbaycan, Şeh İsmail Safavi ).

    Çayır oymağı: Irak – Azerbaycan, Tuzhurmatu, Şeyh Çayır Kanber bağlıdırlar.
    Kara Ulus oymağı: Hamrin dağı Mendili, Hanekın, Kerkük, Telafer, Musul, Türkiye’nin birçok yerlerinde Neftçi Kara Ulustan bir parçadır Tatar Moğol’durlar, Kara Ulustan ayrılan kollarsa Cermo, Silel, Havasiye, Yetkoker, Kıbrat, Abbas ve Azzavi.

    Asaflı: büyük Bayatlı aşiretidir Azerbaycan, Tuzhurmatu, Süleyman bek, Erbil.

    Musevi oymağı: Tuzhurmatu, Telafer Bağdat, kolları Seyitler Rıza, Seyit Nazım, Muhammed,

    Seyit Hasan oymağı:

    Defe oymağı: Tuzhurmatu yaşarlar kolları ise Közle diye tanınarak Hilla ve Kufe de bulunmaktadırlar.
    Vandavi, Vandayı oymağı: Kifri, Diyala, Hodeli diye tanınarak Türkiye’den buraya yerleşmişlerdir.

    Gulamlılar: Tuzhurmatu, Hanekın, İran.

    İlhanlılar: Erbil, Tuzhurmatu, Telafer, Türkiye.

    Şınavlılar: Tuzhurmatu, Tazehurmatu.

    Kulaksızlar: Tazehurmatu.

    Maruflar: Tuzhurmatu.

    Köremusalılar: Tuzhurmatu.

    Görem: Tuzhurmatu.

    Demirciler: Tuzhurmatu, Tazehurmatu, Kerkük, Erbil, Dakuk, Türkiye.
    Ağalar: Tuzhurmatu, Bağdat, Altınköprü, Azerbaycan.

    El Celili oymağı: Dakuk, Musul, Bağdat.

    Kahya oymağı: Musul, Kerkük, Dakuk, Tuzhurmatu, Tisin, Kahya İlhanlı ve Demirci koluna ayrılmaktadır.

    İlhanlı oymağı: 656 hicri Irak’ta hüküm sürmüşlerdir.

    Efendi ailesi: Bağdat, Karatepe, Kerkük, Musul, Erbil.

    Şeyhler oymağı: Dakuk, Kerkük, Bağdat’ta Şehli söylenmektedir ve bu kollara ayrılmaktadır.

    Baba Hasan oymağı

    Şeyh Sofi oymağı

    Şeyh Ahmet oymağı

    Şeyh Mahmut oymağı.
    Karakol oymağı: Kara ğol 1258 miladi Irak Bağdat’ta yerleşmişlerdir, Vasit, Kut, Aziziye ilçesi EL Mahmudiye, El Rufai, Zikar vilayeti, El Nasır böceği, El Kasır, El Aziziye, El Yusufiye, Abu garip, El Diyuni, Karmet Ali, El Havice, Divaniye, ayrıca bugün Kerkük’te yaşamaktadırlar, Bayat oymağından sonra ikinci büyük Türkmen oymağı sayılmaktadırlar.
    Tartan oymağı: 656 Irak’a yerleşmişlerdir, Hamrin El Uzaym Koke Can Aşağı Ali Saray, Kara tepe, Ayın Leyla ve Telafer, Bağdat’ta yaşamaktadırlar. Ve Tatran adında bir mahalle ve bir Cami bulunmaktadır.
    Ayrıca Tatran bu kollara ayrılmaktadır.

    Albu Yunus: Uzaym bucağı Gökcan köyünde yaşıyorlar.

    Hotliye: Uzaym bucağı Ayn Leyla köyünde yerleşmişlerdir.

    Elbu Yasin: Karatepe, Dakuk.

    El Umeyşat: Karatepe Aşağı Ali Saray köyündedirler.

    El Beygat ( Beyler): Karatepe Aşağı Ali Saray köyünde yaşıyorlar.
    Çoban oymağı: Beylik kuran Türkmen oymağı olarak, Bartılla, Başika, Hazne tepe, Kibirli, Küçük Bende, Büyük Bende ve Karatepe, bir bölüm kolları Neyneva, Musul Dicle ırmağı yakasına yerleşmişlerdir, ayrıca Harabe, büyük Dokun, Konzed köyleri ile Kerkük, Türkiye, Azerbaycan yaşamaktadırlar.
  • 1   2   3   4

    Benzer:

    Irak türklerinde tanilan oymaklar boylar aileler iconÖĞrenme güÇLÜĞÜ İle iLGİLİ BİLGİlendirme kilavuzu (ÖĞretmen ve aileler iÇİN)

    Irak türklerinde tanilan oymaklar boylar aileler iconPsa projesi, Amerika’nın Irak’a yönelik saldırı ve işgaline ve savaş...


    Yasa




    © 2000-2018
    kişileri
    d.ogren-sen.com