Canberdî Gazali İsyanı Şam valisiydi. Memlük Devleti’ni yeniden kur-mak amacıyla isyan etti. İsyan bastırıldı. 1521


d.ogren-sen.com > öykü > Evraklar

Osman Ülkümen Lisesi Tarih Ders Notu / Osmanlı Siyasî Tarihi



-Kanunî Sultan Süleyman en uzun süre tahta kalmış padişahtır.Osmanlı Devle-ti’nin en güçlü dönemiydi.

Tam bir Dünya Devleti olan Osmanlı Devleti mimarî, sanat-edebiyat, denizcilik …vs. alanlarda en parlak dönemini yaşadı. Ancak devlet sisteminde bozulmalar da bu dönemde ortaya çıkmaya başladı.

.
İsyanlar
Eyalet İsyanları

- Canberdî Gazali İsyanı

Şam valisiydi. Memlük Devleti’ni yeniden kur-mak amacıyla isyan etti.

İsyan bastırıldı. 1521
- Ahmet Paşa İsyanı 1524

Sadrazamlık beklerken Mısır’a vali tayin edildi.

Mısır’da isyan etti. Mem-lükler’den arta kalmış ileri gelen kimseler de onu destekledi. İsyanı Sadrazam İbrahim Paşa bastırdı
Anadolu’da İsyanlar

- Baba Zünnûn İsyanı

Yozgat, 1526. Safevî desteklidir, vergi mesele-sinden çıkan bir isyandır.

(dini-sosyal nitelikli)
- Kalenderoğlu İsyanı

Tımar meselesi yüzünden

Karaman’da çıktı 1527.

(dini-sosyal nitelikli)



Kanunî’nin Batı Siyaseti
Kanunî devrinde Avrupa’da Osmanlı’dan sonra en güçlü devlet Roma Germen (Alman) İmparatorluğu idi. Bütün Avrupa’yı kendi denetimine almak isteyen Germenler’e (Almanya ve etkisindeki Avusturya) engel

olmak ve Osmanlı karışında tek bir Avrupa gücü oluşmasını önlemek Ka-nunî politikalarının temeli olmuştur. Yani amaç Hıristiyan birliğini engel-lemek.Kanunî Almanya’da yeni ortaya çıkan Protestanlığı destekledi. (Almanya, Avusturya ve Macar kralları arasında akrabalık vardı.)

- Belgrat’ın fethi 1521: Macar Kralı vergisini vermeyince çok önemli bir kale ve askerî üs olan şehir alındı.

- Mohaç Zaferi 1526: Germen İmp.’na esir düşen Fransa Kralı’na yardım amacıyla sefere çıkıldı. Macarlar ağır bir yenilgiye uğradı.En kısa süren meydan savaşıdır. 2 saatte Macar ordusu imha edildi, kralları öldü.Kanunî Yanoş’u kral tayin edip geri döndü.Macaristan Osmanlı’ya bağlı devlet oldu. Fransa Alman baskısından kurtuldu. Alman İmparatoru Şarlken Fransa Kralı Fransuva’yı bir süre sonra serbest bıraktı.

- I. Viyana Kuşatması 1529 : Avusturya Kralı Ferdinand Macaristan’da hak iddia edip bu ülkeyi istila etti. Kanunî Budin’e (Budapeşte/Macaristan başkenti) girdi. Yanoş’u tahtına geri oturtup Avusturya başkenti Viyana’yı kuşattı. Kuşatma niyetiyle gidilmemişti ve hazırlıklar yeterli değildi ve ge-ri dönüldü.

- Alman Seferi : Ferdinand tekrar Macaristan’a girince Kanunî Avusturya ve Almanya üzerine sefere çıktı. Bu seferde Osmanlı Ordusu Almanya ve Avusturya’nın iç bölgelerine kadar gitti. Ancak Şarlken ve Ferdinand kaçtılar, Kanunî’nin karşısına çıkamadılar. Avusturya barış istedi.

İstanbul Antlaşması 1533 : Avusturya Osmanlı üstünlüğünü kabul etti, Kral Ferdinand Osmanlı Sadrazamına denk sayılacaktı. Osmanlı’ya bağlı Macar Kralı Yanoş’un krallığını tanıyacaktı. Avusturya Osmanlı Devleti- ne yıllık vergi ödeyecekti.

- Macaristan’ın Osmanlı Eyaleti Olması 1541 :

Macar kralının ölümünü fırsat bilen Avusturya yeni Macar kralı Sigis-mund’u tanımadı. İstanbul Antlaşması’nı bozup Macaristan’ı işgal etti. Kanunî sefere çıktı. Macaristan üç kısma ayrıldı: Güney Macaristan Budin Beylerbeyliği adıyla doğrudan Osmanlı toprağı yapıldı. Orta Macaristan (Erdel bölgesi) Osmanlı himayesinde Sigismund’a verildi. Kuzey Macaristan da Avusturya’ya bırakıldı.


- Avusturya ile Osmanlı Devleti arasındaki Macaristan kavgası devam etti. Osm.-Avs. savaşları 1551’den 1562’de barış sağlanıncaya kadar aralıklarla devam etmiştir.

- Zigetvar Seferi 1566 : Avusturya Erdel’e saldırınca ihtiyar Kanunî

son seferine çıktı. Zigetvar kalesi kuşatılırken de vefat etti. Kale alındı. Bu ölümün doğurabileceği tehlikeler Sadrazam Sokullu Mehmet Paşa tarafından önlendi. II.Selim tahta çıktı.

- Kanunî Dönemin’de Fransa İlişkileri :

Avrupa’da büyük bir güç olan Alman İmparatoru Şarlken, Fransa ‘ya da hakim olmak istedi. Çok güçsüz bir devlet olan Fransa’yı yendi ve kra-lı Fransuva’yı esir etti. Onun annesi oğlunu kurtarması için Kanunî’ye mektup yazıp yardım istemişti. Mohaç zaferiyle Germenler’e gözdağı veren Kanunî Fransa’yı ve kralını kurtarmış oldu. Kanunî’nin amacı Avrupa Hristiyan birliğini parçalamaktı. Bunun için de Roma Germen (Alman) Devleti’ne karşı Fransızlar’ı güçlendirmek maksadıyla onlara ticarî ayrıcalıklar (Kapitülasyon) verdi.

- Fransa’ya Kapitülasyon (İmtiyaz-ı Mahsusa) verilmesi (1535) : Fransa’ya düşük gümrük vergisi ile ticaret hakkı tanındı. Fransız tüccarlara Osmanlı topraklarında bazı ayrıcalıklar verildi. Aynı haklar Fransa’ya giden Osmanlı tüccarları için de geçerliydi ama bundan daha çok Fransızlar yaralanmıştır. Bu imtiyazlar Kanunî’nin hayatı boyunca geçerli olacaktı. [Daha sonraki padişahlar da tahta geçince bu kapitü-lasyonlar’ı onayladı. Ancak 1740 tarihinde Fransızlar’ın kapitülasyonları sürekli hale getirildi. Bundan sonraki dönemlerde de Avr. devletleri Osmanlı’dan böyle ayrıcalıklar kopardı. Bu durum çok uzun vadede Osmanlı ekonomisine zarar verdi. Daha önce, Kuruluş döneminde ve Fatih zamanında da Venedik, Ceneviz gibi Avrupalı devletlere ticarî ayrıcalıklar verilmiştir.Bunlardan maksat Avrupa’da Osmanlı’ya karşı Hristiyan birliği oluşmasını önlemekti.]

- 1546’da Alman Şarlken’in baskısını önlemek için Fransa’ya Barbaros komutasındaki Osmanlı Donanması yardıma gitti.Marsilya’ya giden donanma Nis’i alıp Fransa’ya verdi. Ancak Fransızlar’ın destek olmaması üzerine geri dönüldü.

- Doğu Avrupa’da İlişkiler: Osmanlı Eflak, Boğdan ve Kırım’a ege-mendi. Osmanlı-Lehistan ilişkileri genelde iyiydi. Rus Çarlığı ise Altın Orda Devleti’nin yıkılmasından istifade ederek yeni kurulmuş bir dev-letti ve güçleniyordu.Osmanlı’ya göre dikkati çekmeyecek kadar zayıftı.
KANUNÎ SULTAN (1.)SÜLEYMAN 1520 – 1566 (46 yıl)

1




Kanunî Dönemi Akdeniz Siyaseti
Temel amaç : Akdeniz’i bir Türk denizi haline getirmek. Bu amaç etrafında : Boğazlar’ın güvenliğini sağlamak, Doğu Akde-niz’de hakimiyeti pekiştirmek, Kuzey Afrika ve Batı Akdeniz- de Osmanlı egemenliğini sağlamak, Stratejik önemi olan adala- rı fethetmek, Akdeniz ticaretini kontrol etmek, Batılıların kor-sanlık ve şövalyelik faliyetlerine engel olmak. Roma Germen İmp.’nun (Almanya) Akdeniz’deki faliyetlerini önlemek.Hıristi-yan birliği oluşmasını engellemek..vs gibi hedefler güdülmüştür.


  • Rodos’un fethi 1522. Sen Jan Şövalyeleri’nden alındı.

  • Cezayir Osmanlı’ya katıldı 1533. Hızır (Barbaros) ve Oruç

Reisler ve onların denizcileri Osmanlı hizmetine girdi.

[ Bu Türk korsanları İspanyollar’la savaşıyorlardı. Yavuz’dan yardım almışlar, Cezayir’de bir hükümet kurmuşlardı. Kanunî onları davet etti. Osmanlı hizmetine girdiler. Cezayir de Barba-ros’un idaresinde Osmanlı eyaleti oldu. Barbaros Hayrettin Paşa Kaptan-ı Derya yapıldı. ]

  • Preveze Deniz Zaferi 1538 : Tarihimizin büyük deniz zaferi

(28 Eylül Denizcilik Günü) Barbaros komutasındaki Osmanlı Donanması, Andrea Dorya komutasındaki birleşik Haçlı Donanması’nı yendi. Sonucunda: Akdeniz’de Türk üstünlüğü sağlandı. Venedik Osmanlı ile antlaşma yaptı. Mora ve Dalmaçya’daki kıyı kaleleri ele geçti.


  • Fransa’ya yardım 1543 : Almanya’nın baskısı altındaki

Fransa’ya yardım için Barbaros Marsilya’ya gönderildi. Nis İspanyollar’dan alınıp Fransızlar’a verildi. Fransızlar söz ver-dikleri gibi destek olmayınca geri dönüldü.

  • Barbaros Hayrettin Paşa’nın ölümü 1546

  • Trablusgarb (Libya) fethedildi 1551. Turgut Reis, şövalyelerin elindeki ülkeyi fethetti.

  • Turgut Reis Korsika Adası’nı aldı 1553.

  • Cerbe Deniz Savaşı 1560 (çok önemli bir zafer )

Kaptan-ı Derya Piyale Paşa ile Andrea Dorya komutasındaki donanmalar arasında. Batı Akdeniz ve Kuzey Afrika’da Türk egemenliği kesinleşti. Cerbe adası İspanyollar’dan alındı.

  • İtalya’nın güneyindeki Malta adasını kuşatıldı 1565. Savaş

sırasında Turgut Reis şehit olunca kuşatmadan vazgeçildi.


Kanunî’nin Doğu (İran) Siyaseti

Yavuz döneminde bozulan ilişkiler Kanunî ve Şah İsmail’in oğlu Tahmasb döneminde de böyle devam etti. Safevîler Osmanlı Devleti’nin Doğu Anadolu’daki topraklarında karışıklık çıkarıyor, Osmanlılar’ın Avrupa-ya sefere çıkmasını fırsat biliyor, Venedik ve Avusturya ile ittifak yapıyorlardı.

  • I. İran Seferi (Irakeyn Seferi) 1534 – 1535

Sefere gönderilen Osmanlı Ordusu İran içlerine kadar gitti. Van ve Tebriz Osmanlı’ya topraklarına katıldı. İpek yolunun bir kısmı kontrole alındı. Daha sonra sefere Kanunî de katıldı. Bağdat’ı fethetti 1534 . Hint deniz ticaretini kontrol etmek için Basra denetime alındı.

  • II. İran Seferi 1548: Tahmasb Kanunî’nin karşısına

çıkamadı. Van ve Tebriz geri alındı. Gürcistan’da bazı kaleler fethedildi.

  • III. İran Seferi 1553-54 : Tahmasb Osmanlı toprak-

larına girince sefer-i hümâyûn yapıldı. Tahmasb yine ortaya çıkmadı. Kanunî Nahçivan, Revan ve Karabağ’a kadar ilerledi. Sonuçta Osmanlı Devleti İran’la ilk defa bir antlaşma yaptı.

Amasya Antlaşması 1555 : Doğu Anadolu, Azerbaycan, Tebriz ve Bağdat Osmanlı Devleti’nde kaldı.
………………………………………………………………………………..

Kanunî Döneminin Özellikleri

Kanunî dönemi Klasik Osmanlı Sistemi’nin her alanda zirveye çıktığı bir dönemdi.

- Mimarî’de Sinan en güzel eserlerini verdi. İstanbul’un

ve İmparatorluğun dört bir yanı projesi ona ait eserlerle

donandı.İstanbul’daki Süleymaniye ve Şehzade külli-

yeleri…vs. vs.

- Edebiyatta Bakî, Fuzûlî..vs. vs…

- Denizcilikte Barbaros, Pirî Reis, Seydi Ali, Turgut Reis,

Piyale Paşa vs….

- Devlet adamlığında Sokulu Mehmet Paşa

- Menfî örnekler : İbrahim Paşa’nın ve Şehzade Mustafanın öldürülmesi, Hürrem Sultan’ın ve Rüstem Paşa’nın çeşitli faaliyetleri…

- Şeyh İsmail Maşuki ‘nin katli


Hint Deniz Seferleri



  • Amaçları:

Coğrafî keşifler yapan İspanyollar ve Porte-kizliler açık denizlerde üstünlük sağlamaya başladı lar. Afrika’yı dolaşarak Hindistan’a ulaşan Portekizliler Hint deniz ticaretini kontrol etmeye başladılar. Müslüman tüccar-ların ticaretini engellemeye, onlar üzerinde baskı kurmaya çalıştılar. Müslüman tüccar- lar ve Cücerat Devleti Osmanlı’dan yardım istedi.


  • Kızıldeniz’de (Süveyş) tersane kurup

donanma hazırlayan Osmanlı Devleti Hint Deniz’inde faliyete geçti. Dört sefer yapıldı. Donanma komutanları ve sefer tarihleri:


  • Hadım Süleyman Paşa 1538

  • Pirî Reis 1551

  • Murat Reis 1552

  • Seydi Ali Reis 1553


Hint Deniz Seferleri’nin Sonuçları :


  • Seferlerde istenen başarı sağlanamadı.

Çünkü: Osmanlı gemileri okyanuslara daya-nıklı değildi. Seferlere gereken önem veril-medi. Bölgedeki Müslüman Arap ve Hint hükümdarları kendi aralarında çekişiyor Osmanlılar’a yeterli desteği vermiyorlardı. Portekizliler bölgenin önemini kavramıştı.


  • Bu zahmetli ve masraflı seferlerde Os-

manlı Devleti bazı başarılar da elde etti :

Bölgedeki Portekiz baskısı azaltıldı. Kızıl-deniz ve Basra Körfezi’nde egemenlik sağ-landı. Arap yarımadası, Eritre, Sudan sahil-leri ve Habeşistan’ın bir kısmı Osmanlıya bağlandı.
2



Halk içinde mu’teber bir nesne yok devlet gibi

Olmaya devlet cihânda bir nefes sıhhat gibi
Saltanat didükleri ancak cihân gavgasıdır

Olmaya baht ü saâdet dünyade vahdet gibi
Ko bu ıyş ü işreti çünkim fenâdur âkıbet

Yâr-ı bâkî ister isen olmaya tâat gibi
Olsa kumlar sağışınca ömrüne hadd ü aded

Gelmeye bu şîşe-i çerh içre bir sâat gibi
Ger huzûr etmek dilersen ey Muhibbî fâriğ ol

Olmaya vahdet cihânda kûşe-i uzlet gibi


sosyal ağlarda paylaşma



Benzer:

Canberdî Gazali İsyanı Şam valisiydi. Memlük Devleti’ni yeniden kur-mak amacıyla isyan etti. İsyan bastırıldı. 1521 iconŞeyh saiD İsyani kronolojiSİ

Canberdî Gazali İsyanı Şam valisiydi. Memlük Devleti’ni yeniden kur-mak amacıyla isyan etti. İsyan bastırıldı. 1521 iconSeslenme, şaşırma, hoşnutsuzluk ifadesi a! лекрён и! а! İsabet etti mi? абсолютнăй

Canberdî Gazali İsyanı Şam valisiydi. Memlük Devleti’ni yeniden kur-mak amacıyla isyan etti. İsyan bastırıldı. 1521 iconBAĞ-kur sigortalilik belgesi

Canberdî Gazali İsyanı Şam valisiydi. Memlük Devleti’ni yeniden kur-mak amacıyla isyan etti. İsyan bastırıldı. 1521 iconOsmanli devleti KÜLTÜR ve medeniyet

Canberdî Gazali İsyanı Şam valisiydi. Memlük Devleti’ni yeniden kur-mak amacıyla isyan etti. İsyan bastırıldı. 1521 iconBAĞ-kur sigortalilik belgesi

Canberdî Gazali İsyanı Şam valisiydi. Memlük Devleti’ni yeniden kur-mak amacıyla isyan etti. İsyan bastırıldı. 1521 iconKitab-ı Mukaddes ve Kur’an-ı Kerim Hakkında

Canberdî Gazali İsyanı Şam valisiydi. Memlük Devleti’ni yeniden kur-mak amacıyla isyan etti. İsyan bastırıldı. 1521 iconKitaplarımıza gelen olumlu görüşler ve noksanlıklar, bizleri yeni çalışmalara sevk etti

Canberdî Gazali İsyanı Şam valisiydi. Memlük Devleti’ni yeniden kur-mak amacıyla isyan etti. İsyan bastırıldı. 1521 iconKur’an-ı Kerim Meali’nin hazırlanışında yararlanılan kaynaklar

Canberdî Gazali İsyanı Şam valisiydi. Memlük Devleti’ni yeniden kur-mak amacıyla isyan etti. İsyan bastırıldı. 1521 icon2. İsa neden cenazedeki ritualllara karşı gittii? a. çünkü orada...

Canberdî Gazali İsyanı Şam valisiydi. Memlük Devleti’ni yeniden kur-mak amacıyla isyan etti. İsyan bastırıldı. 1521 iconTÜRKİYE'de uygulanmakta olan liman devleti kontrollerine yönelik bir delphi Çalişmasi


Yasa




© 2000-2018
kişileri
d.ogren-sen.com