Araştırma ve geliştirme (ar-ge) faaliyetleri işletmenin temel fonksi­yonlarından birisidir. Yukarıda yer verilen gelişmeler ışığında Ar-Ge faaliyetlerinin hız kazanmasıyla birlikte,


d.ogren-sen.com > Ekonomi > Araştırma





AR-GE HARCAMALARI

_____________________________________________________________________________

Yılmaz ÖZTÜRK


I. GİRİŞ
Globalleşen dünyamızda, ülkelerin teknolojik alanlarda gerçekleştireceği ilerlemeler ekonomideki yerlerinin belirlenmesi aşamasında dikkate alınan önemli kriterlerden biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Her gün gelişen dünyamızda çeşitli sektörlerde “yeni teknolojiler” den yararlanmak değişimin ve gelişimin hızını artırmaktadır.
Ülkelerin gelişmişlik düzeyi ise Ar-Ge harcamalarına ayrılan kaynakların büyüklüğü ile ölçülebilir hale gelmektedir. Küreselleşme sürecinde yeni üretim yöntemlerinin geliştirilmesi ve daha kaliteli mal ve hizmetlerin daha düşük maliyetle üretilmeleri, işletmelerin geleceğini belirleyen en önemli unsurlar olarak ön plana yerleşmektedir. İşletmeler açısından rekabet piyasasındaki yerlerini korumak ve daha üst seviyelere çıkarabilmek amacıyla Ar-Ge’ye gereken önemi vermek zorunluluk olarak ortaya çıkmaktadır.
Araştırma ve geliştirme (AR-GE) faaliyetleri işletmenin temel fonksi­yonlarından birisidir. Yukarıda yer verilen gelişmeler ışığında Ar-Ge faaliyetlerinin hız kazanmasıyla birlikte, bu harcamaların muhasebeleştirilmesi ve vergi mevzuatı karşısındaki konumu önem arz eder hale gelmiştir. Muhasebeleştirilme sürecinde tartışma konusu olan en önemli husus bu harcamaların aktifleştirilmek veyahut gider yazılmak suretiyle kayıtlarda takip edileceğidir.
Bu yazımızda Ar-Ge harcamalarının muhasebe ve vergi mevzuatı açısından değerlendirilmesine yer verilecektir.
II. AR-GE’NİN MEVZUATTAKİ YERİ
Ar-Ge’yle ilgili mevzuattaki hükümler incelenecek olursa genel başlıklar itibariyle mevzuatı diğer mevzuat ve bizim için asıl önemli olan vergi mevzuatı açısından değerlendirmek mümkün olmaktadır.
1. Diğer Mevzuat Açısından Değerlendirme
a) 4691 Sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu:
Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu’nda Ar-Ge tanımına aşağıdaki gibi yer verilmiştir.
“Bilim ve teknolojinin gelişmesini sağlayacak yeni bilgileri elde etmek veya mevcut bilgilerle yeni malzeme, ürün ve araçlar üretmek, yazılım üretimi dahil olmak üzere yeni sistem, süreç ve hizmetler oluşturmak veya mevcut olanları geliştirmek amacı ile yapılan düzenli çalışmalar”
b) Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Kararın Uygulanmasına İlişkin 2006/3 sayılı Tebliğ:
2006/10921 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Kararın Uygulanmasına İlişkin 2006/3 sayılı Tebliğde Ar-Ge yatırımı; yeni bir ürün geliştirilmesi, ürün kalite ve standardının yükseltilmesi, maliyet düşürücü ve standart yükseltici yeni bir teknolojinin ülke şartlarına uyumunun sağlanması amacıyla yapılan araştırma ve geliştirme çalışmalarıyla, bu faaliyet sonuçlarının faydalı araç, gereç, malzeme, ürün, yöntem, sistem ve üretim tekniklerine dönüştürülmesi, mevcutların teknolojik açıdan iyileştirilmesi ve teknoloji uyarlaması için bilimsel esaslara uygun olarak yapılan ve her aşamasında belirlenmiş araştırma ve geliştirme çalışmaları için gerçekleştirilen yatırımlar olarak tanımlanmıştır.
c) 38 Numaralı Türkiye Muhasebe Standardı:
Türkiye Muhasebe Standartları Kurulu Ar-Ge harcamalarına 38 numaralı “Maddi Olmayan Duran Varlıklar” Standardı içinde yer vermiş, araştırma ve geliştirme kavramlarını ayrı ayrı tanımlamıştır.
Araştırma: Yeni bir bilimsel ya da teknik bilgi ve anlayış kazanma amacıyla üstlenilen özgün ve planlı incelemedir.
Geliştirme: Ticari üretim ya da kullanıma başlamadan önce, yeni veya önemli ölçüde geliştirilmiş malzeme, aygıt, ürün, süreç, sistem ya da hizmetlerin üretim planı veya tasarımında araştırma sonuçları ya da diğer bilgilerin uygulanmasıdır.
2. Vergi Mevzuatı Açısından Değerlendirme
a) Gelir Vergisi Kanunu:
Gelir Vergisi Kanunu’nun “diğer indirimler” başlıklı 89 uncu maddesinin 9 numaralı bendinde;
Mükelleflerin, işletmeleri bünyesinde gerçekleştirdikleri münhasıran yeni teknoloji ve bilgi arayışına yönelik araştırma ve geliştirme harcamaları tutarının % 40’ı oranında hesaplanacak Ar-Ge indiriminin gelir vergisi matrahının tespitinde, gelir vergisi beyannamesinde bildirilecek gelirlerden indirilebileceği hükmüne yer verilmiştir.
Anılan maddenin devamında hükmolunduğu üzere; araştırma ve geliştirme faaliyetleri ile doğrudan ilişkili olmayan giderlerden ve tamamen araştırma ve geliştirme faaliyetlerinde kullanılmayan amortismana tabi iktisadi kıymetler için hesaplanan amortisman tutarlarından verilen paylar üzerinden Ar-Ge indirimi hesaplanmaz. Aynı madde kapsamında Ar-Ge indiriminden yararlanılacak harcamaların kapsamı ile uygulamadan yararlanılabilmesi için gerekli belgeleri ve usullerini belirlemeye Maliye Bakanlığı’nın yetkili kılınmıştır. Bilindiği üzere Maliye Bakanlığı bu yetkisini kurumlar vergisi mükellefleri yönünden kullanmıştır.
b) 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu:
5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun “Diğer indirimler” başlıklı 10/1-a maddesi aşağıdaki gibidir:
“Madde 10-(1) Kurumlar vergisi matrahının tespitinde; kurumlar vergisi beyannamesi üzerinde ayrıca gösterilmek şartıyla, kurum kazancından sırasıyla aşağıdaki indirimler yapılır:
a) Mükelleflerin, işletmeleri bünyesinde gerçekleştirdikleri münhasıran yeni teknoloji ve bilgi arayışına yönelik araştırma ve geliştirme harcamaları tutarının % 40'ı oranında hesaplanacak "Ar-Ge indirimi".
Araştırma ve geliştirme faaliyetleri ile doğrudan ilişkili olmayan giderlerden ve tamamen araştırma ve geliştirme faaliyetlerinde kullanılmayan amortismana tâbi iktisadî kıymetler için hesaplanan amortisman tutarlarından verilen paylar üzerinden Ar-Ge indirimi hesaplanmaz. Matrahın yetersiz olması nedeniyle ilgili dönemde indirim konusu yapılamayan tutar, sonraki hesap dönemlerine devreder. Ar-Ge indiriminden yararlanılacak harcamaların kapsamını ve uygulamadan yararlanılabilmesi için gerekli belgeler ile usulleri belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.”
5422 Sayılı Mülga Kurumlar Vergisi Kanunu’na göre zarar olsa dahi indirilecek istisnalar bölümünde yer alan Ar-Ge indirimi yeni KVK ile kazancın bulunması halinde indirilecek istisnalar bölümüne alınmıştır. Bu kapsamda Ar-Ge indiriminin, eski uygulamaya göre zarar olması halinde dahi kurum kazancından indirilerek geçmiş yıl zararlarının sonraki yıllara devredilmesi suretiyle 5 yıl içerisinde mahsup edilmesine imkân tanınmaktaydı. Mevcut uygulamayla; kurumlar vergisi beyannamesinde kazancın bulunması halinde indirilecek istisnalar kısmında gösterilecek olan Ar-Ge indirimi, kazancın bulunmaması halinde beyannameye dahil edilmeyeceği ve kazancın bulunması durumuna kadar beyannamede gösterilmeyeceği için, indirim hakkının sonraki yıllardaki kazançlardan mahsup edilmesi hususundaki 5 yıllık sınırlayıcı süre ortadan kalkmış durumdadır.
Maddenin uygulama esaslarını da içeren 1 sıra no.lu Kurumlar Vergisi Tebliği yayımlanmış ve detaylı açıklamalar anılan tebliğde yapılmıştır.
c) 5520 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu 1 Sıra No.lu Genel Tebliği
Tebliğe göre araştırma ve geliştirme (Ar-Ge) faaliyeti; bilim ve teknolojinin gelişmesini sağlayacak yeni bilgileri elde etmek veya mevcut bilgilerle yeni malzeme, ürün ve araçlar üretmek, yazılım üretimi dahil olmak üzere yeni sistem, süreç ve hizmetler oluşturmak veya mevcut olanları geliştirmek amacıyla yapılan düzenli çalışmaları ifade etmektedir.
Ar-Ge projesi ise amacı, kapsamı (genel ve teknik tanımı), süresi, bütçesi, özel şartları, diğer kurum, kuruluş, gerçek ve tüzel kişilerce sağlanacak ayni ve/veya nakdi destek tutarları, sonuçta doğacak ihtira haklarının paylaşım esasları belirlenmiş ve Ar-Ge faaliyetlerinin her safhasını belirleyecek mahiyette ve bilimsel esaslar çerçevesinde hazırlanan proje olarak tanımlanmıştır.
Tebliğde; “10.2.2. Ar-Ge faaliyetleri” bölümünde belirtilen faaliyetlerle ilgili olarak yapılan ve aktifleştirilerek amortisman yoluyla itfa edilen veya doğrudan gider kaydedilen harcamaların Ar-Ge harcamaları olduğu ve bu harcamalar üzerinden % 40 oranında hesaplanarak kurum kazancından indirilecek tutarın da Ar-Ge indirimi olduğuna hükmolunmuştur.
Anılan düzenleme uyarınca; Ar-Ge indiriminden yararlanmak için, ilgili harcamaların aktifleştirilmesi ya da gider yazılması konusunda bir şart öngörülmemiş olup, harcamaların Ar-Ge faaliyeti kapsamında olması ve mahiyetlerinin gerektirdiği şekilde kayıtlara alınması koşuluyla ilgili tutarların Ar-Ge indirimine konu edilebileceği belirtilmiştir. Aşağıda belirtilen amaçlara yönelik faaliyetler ise Ar-Ge faaliyetleri olarak değerlendirilmektedir:


  • Bilimsel ve teknolojik alanlardaki belirsizlikleri gidermek ve bunları aydınlatmak amacıyla, bilim ve teknolojinin gelişmesini sağlayacak yeni teknik bilgilerin elde edilmesi,

  • Yeni yöntemlerle yeni ürünler, madde ve malzemeler, araçlar, gereçler, işlemler, sistemler geliştirilmesi, tasarım ve çizim çalışmaları ile yeni teknikler ve prototipler üretilmesi,

  • Yeni ve özgün tasarıma dayanan yazılım faaliyetleri,

  • Yeni üretim yöntem, süreç ve işlemlerinin araştırılması veya geliştirilmesi,

  • Bir ürünün maliyetini düşürücü, kalite, standart veya performansını yükseltici yeni tekniklerin/teknolojilerin araştırılması.


Tebliğde hangi amaçlara haiz faaliyetlerin Ar-Ge faaliyeti olarak değerlendirileceğini müteakip aşağıda sayılan faaliyetler ise Ar-Ge sayılmayan faaliyetler olarak belirlenmiştir.


  • Pazar araştırması ya da satış promosyonu,

  • Kalite kontrol,

  • Sosyal bilimlerdeki araştırmalar,

  • Petrol, doğalgaz, maden rezervleri arama ve sondaj faaliyetleri,

  • İcat edilmiş ya da mevcut geliştirilmiş süreçlerin kullanımı,

  • Biçimsel değişiklikler (Tebliğin “10.2.2. Ar-Ge faaliyetleri” bölümündeki amaçlara yönelik olmayan şekil, renk, dekorasyon v.b., estetik ve görsel değişiklikler),

  • Bilimsel ve teknolojik yenilik doğurmayan rutin faaliyetler (rutin veri toplama, rutin analizler için kullanılan program, yazılım gibi üretilen prototiplerin rutin ayarlamaları),

  • İlk kuruluş aşamasında kuruluş ve örgütlenmeyle ilgili araştırma giderleri,

  • Proje sonucunda geliştirilen ürüne ilişkin fikri mülkiyet haklarının korunmasına yönelik çalışmalar,

  • Numune verilmek amacıyla prototiplerden kopyalar çıkarılıp dağıtılması ve reklam amaçlı tüketici testleri.


III. AR-GE HARCAMALARI
Mükelleflerin Ar-Ge harcamalarının Ar-Ge indirimine konu harcama olarak değerlendirilebilmesi için işletmelerin ayrı bir Ar-Ge departmanı kurmaları zorunlu olup, mükellefler aşağıda sayılan harcama kalemleri kapsamındaki harcamaları indirime konu edilebilecektir. İlgili harcama kalemlerine ilişkin detaylı açıklamalara Kurumlar Vergisi Kanunu 1 Sıra No.lu Genel Tebliği’nde yer verilmiştir.


  • İlk Madde ve Malzeme Giderleri

  • Personel Giderleri

  • Genel Giderler

  • Dışarıdan Sağlanan Fayda ve Hizmetler

  • Vergi, Resim ve Harçlar

  • Amortisman ve Tükenme Payları

  • Finansman Giderleri


IV. AR-GE HARCAMALARININ MUHASEBELEŞTİRİLMESİ
Yazımızın başında da belirtildiği üzere küreselleşen dünyamızda önem kazanan Ar-Ge harcamalarının muhasebeleştirilmesi, üzerinde tartışılması gereken bir konu olmuştur. Dayanak noktamız olan Tebliğ’e göre, mükelleflerin gayri maddi hakka yönelik olarak gerçekleştirdikleri Ar-Ge harcamalarını aktifleştirmeleri zorunlu kılınmış, gayri maddi hakka yönelik olmayan ve VUK uyarınca aktifleştirilmesi zorunlu olmayan harcamalar ise doğrudan gider yazılabilecektir. Ar-Ge indiriminden yararlanma esnasında ilgili harcamaların aktifleştirilmiş ya da doğrudan gider yazılmış olması faklılık yaratmasa da harcamaların gider yazılmak yerine aktifleştirilmesi ya da aktifleştirilmek yerine gider yazılması kurumlar vergisi tutarında önemli değişiklikler meydana getirmektedir.
Her Ar-Ge projesinin başlangıcında, projenin gayri maddi hakka yönelik olup olmadığı hususu dikkatleri üzerine çekmektedir. Bu önceden öngörülebilir bir projeksiyon mudur? Ya da gayri maddi hak elde etmeye yönelik başlanılan bir proje sonucunda gayri maddi hak elde edilemezse ne olacaktır?
Maliye Bakanlığı’nın bu konudaki yaklaşımı, her Ar-Ge projesini önce aktifleştirmek, projenin gidişat ve sonucunda göre de kayıt nizamını devam ettirmek yönündedir. Zaten Tebliğ’de de belirtildiği üzere başarısız sonuçlanan projelerin ya da sürdürülme aşamasında devamından vazgeçilen projelerin doğrudan gider yazılması mümkün bulunmaktadır.
Bu bağlamda mükelleflerin her Ar-Ge projesiyle ilgili harcamalarını önce aktifleştirmeleri gerekmektedir. Projeden, daha sonraki yıllarda vazgeçilmesi veya projenin tamamlanmasına imkân kalmaması durumunda ve projenin başarısızlıkla sonuçlanması hallerinde kurumun Ar-Ge faaliyeti kapsamında yapmış olduğu ve önceki yıllarda aktifleştirilmiş olduğu tutarların doğrudan gider yazılabilmesi mümkün bulunmaktadır.
Projenin maddi ya da gayri maddi bir çıktıyla sonuçlanması durumunda, ilgili çıktı 339 ve 365 Sıra Numaralı VUK Genel Tebliğleriyle revize edilen 333 Sıra Numaralı VUK Genel Tebliği uyarınca belirlenen itfa ömrüne göre amorti edilecektir. Örneğin; proje sonucunda işletmenin şerefiyesini artıracak bir know-how ortaya çıkmışsa aktifleştirilen harcamalar 15 yılda, yeni bir yazılım elde edilmişse 3 yılda, proje başarısız sonuçlanmayıp herhangi bir çıktı da elde edilememişse anılan tebliğin 57. sırasında belirtildiği üzere 5 yılda itfa edilecektir. Aktifleştirilen harcamaların % 50’yi geçmemek üzere istenirse azalan bakiyeler yöntemi kullanılmak suretiyle de itfa edilebileceği tabiidir.
V. AR-GE İNDİRİMİ
Mükelleflerin Ar-Ge indiriminden yararlanması için haiz olunması gereken genel şartları aşağıdaki gibi sıralamak mümkündür:


  1. Ar-Ge harcamalarının “Ar-Ge Projesi” kapsamında gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Yenilik doğurmayan, teknolojik ilerleme sağlamayan faaliyetler kapsamındaki harcamaların Ar-Ge indirimine tabi tutulması mümkün değildir.




  1. Ar-Ge projesiyle ilgili olarak Gelir İdaresi Başkanlığı’na başvurularak onay yazısı alınmalıdır. Para–Kredi ve Koordinasyon Kurulu Kararlarına istinaden uygulanan Ar-Ge yardımına ilişkin mevzuat çerçevesinde Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) desteğinden faydalanan projeler için Gelir İdaresi Başkanlığı’na tekar müracaat etmeye gerek bulunmamaktadır.




  1. Ar-Ge projesi kapsamındaki harcamaların 5520 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu 1 Sıra No.lu Genel Tebliği çerçevesinde gerçekleştirilmiş olması gerekmektedir. Bir Ar-Ge proje kapsamında olsa dahi, ilgili harcamaların tebliğde sayılan harcama kalemleri arasında değerlendirilememesi durumunda, mükelleflerin anılan harcamalarını Ar-Ge indiriminden faydalandırmalarına izin verilmemektedir.


Gerekli şartların sağlanması şartıyla hesaplanan Ar-Ge indiriminden, Ar-Ge faaliyetine başlandığı andan itibaren hem kurumlar vergisi beyannamesinde hem de geçici vergi beyannamelerinde yararlanılabilecektir. İlgili dönemde kazancın yetersizliği nedeniyle indirim konusu yapılamayan Ar-Ge indirimi tutarının, endekslemeye tabi tutulmaksızın sonraki hesap dönemlerine devredilmesi mümkün bulunmaktadır.
Mükelleflerin, Ar-Ge projeleriyle ilgili olarak indirim müessesinden yararlanmak üzere onay yazısı almak amacıyla, Ar-Ge indiriminin uygulanmaya başlanacağı döneme ait geçici vergi beyannamesinin verileceği tarihe kadar Gelir İdaresi Başkanlığı’na başvuruda bulunmaları gerekmektedir. Öngörülen zamanlarda ilgili mercilere başvurarak Ar-Ge indiriminden yararlanmak mümkün olup, yetkili makamların proje başvurusunun olumsuz cevaplandırması durumunda; haksız yere Ar-Ge indiriminden yararlanılan tutarlar vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi ile birlikte vergi idaresine geri ödenecektir.
Ar-Ge projesiyle ilgili harcamaların, Tübitak, diğer kamu kurumları veya uluslar arası kurumlardan alınan her türlü destek veya hibelerle karşılanması; Ar-Ge faaliyetlerini bilfiil gerçekleştiren işletme tarafından kurum kazancının tespitinde Ar-Ge indiriminden yararlanmaya engel teşkil etmemektedir.
Ar-Ge indiriminden yararlanan kurumların, kurumlar vergisi beyannamesinde yararlanılan Ar-Ge indiriminin doğru hesaplandığı ve uygulandığına ilişkin YMM tasdik raporunu bağlı bulundukları vergi dairelerine vermeleri gerekmektedir. Ar-Ge indirimine ilişkin hususlara tam tasdik raporunda yer verilmiş olması durumunda, Ar-Ge indirimine ilişkin olarak ayrıca tasdik raporu düzenlenmesine gerek bulunmamaktadır.
VI. AR-GE PROJELERİNİN DEVRİ
Ar-Ge indirimi uygulamasında, henüz tamamlanmamış bir Ar-Ge projesinin başka bir kuruma satılması durumunda, Ar-Ge projesini devralan kurumun bu projeye ilişkin olarak ilave yaptığı harcamalar Ar-Ge indiriminden yararlanabilecek olup devreden kurumda yapılan Ar-Ge harcamaları için indirimden yararlanılması söz konusu olmayacaktır.
Ar-Ge indiriminden yararlanma hususunda mükerrerliği önlemek adına devreden kurumun yararlandığı tutarlar için devralan kurumun da bu indirimden yararlanmasının önüne geçilmek istenmektedir. Devralan kurumun satın aldığı projeyle ilgili ilave olarak yapacağı harcamalar Ar-Ge indirimine tabi olacaktır ve devreden kurumda artık ilgili proje kapsamında Ar-Ge faaliyetinin bulunması mümkün olmadığından yapılan harcamaların Ar-Ge indiriminden yararlanması da mümkün bulunmamaktadır.
Tamamlanmış bir Ar-Ge projesinin başka bir kuruma satılması durumunda ise Ar-Ge projesini devralan kurumun Ar-Ge indiriminden yararlanması söz konusu değildir. Çünkü proje sona ermiş ve ortaya bir gayri maddi hak çıkmıştır ve bu aşamadan sonra yapılan harcamalar tebliğin “Ar-ge sayılmayan faaliyetler” bölümünde de belirtildiği üzere pazar araştırması ya da satış promosyonu, icat edilmiş ya da mevcut geliştirilmiş süreçlerin kullanımı kapsamında değerlendirilecek ve Ar-Ge indiriminden faydalanamayacaktır.
Tamamlanmış ya da tamamlanmamış bir Ar-Ge projesinin başka bir kuruluşa satılması halinde aktifleştirilen tutarların kurum kazancının tespitinde maliyet unsuru olarak dikkate alınması gerekecektir.
VII. AR-GE’YLE İLGİLİ MUKTEZALAR
Ar-Ge faaliyetlerinin uygulanmasına yönelik açıklamalara da yer verilen 5520 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu 1 Sıra No.lu Genel Tebliği’nin yakın tarihli olması nedeniyle 5520 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu kapsamındaki muktezalar sınırlı sayıda olup, Maliye Bakanlığı’nın konu hakkındaki görüşlerine aşağıda yer verilmiştir.
Maliye Bakanlığı’nın 19.04.2007 tarih B.07.1.GİB.0.03.50/5032-35 sayılı özelgesinde;


  • “Tebliğin 10.2.2 nci bölümündeki amaçlara yönelik faaliyetler kapsamına giren faaliyetlerin sözleşmeye dayalı olarak (sipariş üzerine) yapılmasının bir önemi olmayıp, yapılan faaliyetin Ar-Ge kapsamında değerlendirilen bir faaliyet olması önemlidir,

  • Sözleşmeli olarak yürütülen Ar-Ge faaliyeti harcamalarının işin bittiği yılda beyan edilecek kurum kazancından da indirilmesi mümkündür,

  • Süresi bir yılı aşan Ar-Ge projelerinin başka bir kuruma satılması halinde, projeyi satan kurum satış tarihine kadar yaptığı harcamalar için Ar-Ge indiriminden yararlanacağı için, evvelce yararlanılan Ar-Ge indirimi için herhangi bir işlem yapılmasına gerek bulunmamaktadır.”


Yine Maliye Bakanlığı’nın 02.07.2007 tarih B.07.1.GİB.0.03.50/5032-100 sayılı özelgesinde;


  • “Ar-Ge faaliyetlerinin sözleşmeye bağlı olarak yapılıp yapılmamasının bir önemi bulunmamaktadır. Yapılan faaliyetin Ar-Ge kapsamında değerlendirilen bir faaliyet olması durumunda şirketinizce Ar-Ge indiriminden yararlanılması mümkündür. Ancak, sözleşmeye dayalı olarak Ar-Ge faaliyetleri dolayısıyla alıcı kurumların Ar-Ge indiriminden yararlanmalarının mümkün olmadığı tabiidir.

  • Ar-ge indirimi, Ar-Ge faaliyetlerine ilişkin harcamaların yapıldığı yılda hesaplanarak kurumlar vergisi matrahının tespitinde kurum kazancından indirilebilecektir.

  • Tübitak desteği için başvurulan ve Ar-Ge projesi olarak nitelendirilip destekten yararlanması uygun bulunan projelere ilişkin Ar-Ge harcamaları, harcamaların yapıldığı dönem itibariyle Ar-Ge indirimine konu edilebilecektir.

  • Tübitak desteği için müracaat edilmiş ancak henüz onay gelmemiş projeler için yapılan Ar-Ge harcamalarının da yapıldıkları dönem itibarıyla Ar-Ge indirimine konu edilmeleri mümkündür. Ancak Tebliğin 10.2.9.2.2. bölümünde belirtildiği üzere Tübitak tarafından projenin Ar-Ge projesi olarak değerlendirilmemesi halinde, Ar-Ge indirimi dolayısıyla haksız yere indirim konusu yapılan tutarlar, vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi ile birlikte aranacaktır.

  • Geçmiş hesap dönemlerinde hesaplanması gereken ancak ihtiyaten hesaplanmayan Ar-Ge indirimi tutarlarının cari yıl kurum kazancının tespitinde indirim konusu yapılmasına imkân bulunmamaktadır. Hesaplanan Ar-Ge indirimi tutarları sadece ilgili olduğu dönem ilişkin kurum kazancının tespitinde indirim konusu yapılabilecek, ancak indirilemeyen tutar bir sonraki döneme devredilebilecektir.

  • Ar-Ge niteliğindeki kabul edilen projeler için Tübitak’ın vermiş olduğu mali desteklerin bitmiş olmasına rağmen projenin devam etmesi halinde, destek döneminden sonra yapılan Ar-Ge niteliğindeki harcamaların Ar-Ge indirimine konu edilmesi mümkündür. Ancak bunun için projenin Ar-Ge projesi olma niteliğinde herhangi bir değişiklik olmaması gerektiği tabiidir.

  • Tübitak’tan onay alınmış ancak fiili olarak nakdi destekten faydalanılmamış Ar-Ge projeleri için yapılan harcamaların, yapıldıkları yıllarda Ar-Ge indirimine konu edilebilmeleri mümkün bulunmaktadır.

  • Daha önce Ar-Ge projesi olduğu yönünde Tübitak’tan onay alınan projeler için onay sürecinden sonra yapılan harcamaların, projenin niteliğinde bir değişiklik olmaması koşuluyla, Ar-Ge indirimine konu edilmeleri mümkündür. Bu tür projeler için tekrar Başkanlığımıza başvuruda bulunulmasına gerek bulunmamaktadır.

  • Sadece Tübitak tarafından incelenerek desteklenmesi uygun görülmüş projeler için ayrıca Başkanlığımıza başvurulmasına gerek bulunmamaktadır. Bu nedenle diğer kurumlar tarafından desteklenmesi uygun görülen projeler dolayısıyla yapılan harcamaların Ar-Ge indirimine konu edilebilmesi için Başkanlığımıza başvuruda bulunmanız gerekmektedir.”


Açıklamalarına yer verilmiştir.
VIII. ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME FAALİYETLERİNİN DESTEKLENMESİ HAKKINDA KANUN TASARISI TASLAĞI
Araştırma Ve Geliştirme Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun Tasarısı Taslağı, mevcut uygulamayla karşılaştırıldığında esas itibariyle iki önemli değişiklik öngörmektedir.
Anılan Taslağın 4 üncü maddesi kapsamında 5520 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının a bendinde yer alan % 40 oranındaki indirim oranının % 100’e çıkarılması tasarlanmaktadır. Türkiye’nin gelişmiş ülkelerle Ar-Ge harcamalarının GSMH içindeki payı açısından karşılaştırıldığında da geri kalıyor olması bu değişikliğin gelişim açısından gerekli olduğunu ortaya koymaktadır.
Diğer önemli değişiklik de; yine aynı tasarının 2. maddesinde kazancın yetersiz olduğu yıllarda indirilemeyip sonraki yıllara devredilen Ar-Ge indirimi tutarlarının VUK uyarınca yeniden değerleme oranında arttırılarak dikkate alınacağı şeklinde tasarlanmaktadır.
Tasarıda Ar-Ge’yle ilgili olarak öngörülen diğer teşvikler ise aşağıdaki gibidir:


  1. Gelir Vergisi Stopajı Teşviki:


Ar-Ge personelinin bu görevleri dolayısıyla elde edecekleri ücretleri üzerinden hesaplanan gelir vergisinin % 90’ı verilecek muhtasar beyanname üzerinden hesaplanacak gelir vergisinden indirilmek suretiyle terkin edilecektir.


  1. Sigorta Primi İşveren Hissesi Teşviki:


Ar-Ge personelinin bu görevleri dolayısıyla elde edecekleri ücretleri üzerinden hesaplanan sigorta primi işveren hissesinin yarısı 5 yıl süreyle Maliye Bakanlığı bütçesine konulacak ödenekten karşılanacaktır.


  1. Sermaye Desteği:


Sermaye desteği adı altında, Ar-Ge şirketlerine teminat alınmaksızın 250 bin YTL’yi geçmemek üzere bir defaya mahsus olmak üzere kuruluşları sırasında taahhüt edilen sermayelerinin yüzde 25’i oranında sermaye desteği verilecektir. Verilen destek sermaye tutarına bakılmaksızın 100 bin YTL’den az olamayacak ve sermaye desteği de yine Maliye Bakanlığı bütçesine konulacak ödenekten karşılanacaktır. Ayrıca ilgili destek tutarı kurum kazancının tespitinde “gelir” olarak dikkate alınmayacaktır.


  1. Damga Vergisi İstisnası:


Bu kanun kapsamında araştırma ve geliştirme faaliyetleri ile ilgili düzenlenen kâğıtlardan damga vergisi alınmayacaktır.
IX. TEKNOLOJİ GELİŞTİRME BÖLGELERİNDE VE SERBEST BÖLGELERDE YAPILAN AR-GE HARCAMALARI
Bilindiği üzere 4691 Sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu’nun geçici 2 nci ve Serbest Bölgeler Kanunu’nun geçici 3 üncü maddesinde, bu bölgelerde gerçekleşen faaliyetlerin hangi şartlarda kurumlar vergisinden müstesna tutulacağı belirtilmektedir.
Diğer taraftan, Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 5 inci maddesinin üçüncü fıkrasında, kurumların kurumlar vergisinden istisna edilen kazançlarına ilişkin giderlerinin veya istisna kapsamındaki faaliyetlerinden doğan zararlarının, istisna dışı kurum kazançlardan indirilmesinin kabul edilemeyeceği hüküm altına alınmış bulunmaktadır.
Dolayısıyla, teknoloji geliştirme bölgelerinde veya serbest bölgelerde gerçekleştirilen Ar-Ge faaliyetlerinden bir kazanç doğması ve bu kazançla ilgili olarak anılan kanun maddelerinde yer alan istisnalardan yararlanılacak olması durumunda, istisna uygulanacak kazancın elde edilmesine yönelik olarak yapılan harcamalar Ar-Ge indirimi kapsamında değerlendirilmeyecektir.
X. AR-GE İNDİRİMİNİN UYGULANMA SIRASI
Yazımızda da bahsettiğimiz üzere kazancın bulunması halinde indirilecek istisnalar bölümünde beyan edilecek Ar-Ge indiriminin uygulanması sürecinde 6 Numaralı KVK Sirküleri’nde belirtildiği üzere indirim ve istisnaların Kanun’da gösterilme sırası esas alınacak ve indirimin uygulanabileceği kazancın mevcut olması halinde sonraki indirimlere geçilecektir. Bu kapsamda öncelikle KVK’nın 5/1-i maddesindeki risturn istisnası uygulandıktan sonra 10 uncu maddeye geçilecek ve bendlerin sırasına göre ilk etapta Ar-Ge indirimi uygulanacaktır. Akabinde ise sponsorluk ve Kanun’da derpiş edilme sırasına göre bağışlar indirime tabi tutulduktan sonra en son olarak da yatırım indirimi ve varsa diğer indirimler kurumlar vergisi matrahının tespitinde indirim olarak dikkate alınacaktır.
XI. SONUÇ
Günümüz küreselleşen dünyasında rekabet gücünün uzun dönemde sürdürülebilir büyüme sürecinin ana belirleyicilerinden biri olması Ar-Ge’ye verilmesi gereken önemi artırmakta ve şirketler pazar paylaşımını koruyabilmek ya da arttırmak için kendilerini sürekli yenilemek, mevcut ürünlerinde değişiklik yapmak ve piyasaya yeni ürünler sürmek durumunda kalmaktadırlar. Bu yönde meydana gelen değişmeler şirketlerin Ar-Ge faaliyetlerine daha fazla önem vermelerine ve bu alana daha fazla kaynak ayırmalarına sebep olmaktadır. Ar-Ge harcamalarının şirketler için önemli bir gider kalemi olduğu ve Ar-Ge faaliyetleriyle sağlanan gelişmelerin ülkemiz ekonomisine de önemli ölçüde katkıda bulunacağı gerçeği bu konuda devletin de teşvik kapsamında önemli görevler yüklenmesi gereğini ortaya koymaktadır.
Yukarıda da yer verdiğimiz mevzuat hükümleri ve özellikle de Araştırma Ve Geliştirme Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun Tasarısı Taslağı değerlendirildiğinde, uzun vadede ülkemiz ekonomisinin gelişmesi yönünde önemli adımlar atılmak istendiğini söylemek mümkündür.



www.vergidegundem.com


sosyal ağlarda paylaşma



Benzer:

Araştırma ve geliştirme (ar-ge) faaliyetleri işletmenin temel fonksi­yonlarından birisidir. Yukarıda yer verilen gelişmeler ışığında Ar-Ge faaliyetlerinin hız kazanmasıyla birlikte, icon5746 sayılı Araştırma ve Geliştirme Faaliyetlerinin Desteklenmesi...

Araştırma ve geliştirme (ar-ge) faaliyetleri işletmenin temel fonksi­yonlarından birisidir. Yukarıda yer verilen gelişmeler ışığında Ar-Ge faaliyetlerinin hız kazanmasıyla birlikte, iconAraştirma, geliŞTİrme ve tasarim faaliyetleriNİN

Araştırma ve geliştirme (ar-ge) faaliyetleri işletmenin temel fonksi­yonlarından birisidir. Yukarıda yer verilen gelişmeler ışığında Ar-Ge faaliyetlerinin hız kazanmasıyla birlikte, icon2. araştirma, geliŞTİrme ve tasarim faaliyetleriNİN 5

Araştırma ve geliştirme (ar-ge) faaliyetleri işletmenin temel fonksi­yonlarından birisidir. Yukarıda yer verilen gelişmeler ışığında Ar-Ge faaliyetlerinin hız kazanmasıyla birlikte, icon5746 sayili araştirma ve geliŞTİrme faaliyetleriNİN

Araştırma ve geliştirme (ar-ge) faaliyetleri işletmenin temel fonksi­yonlarından birisidir. Yukarıda yer verilen gelişmeler ışığında Ar-Ge faaliyetlerinin hız kazanmasıyla birlikte, icon5746 sayili araştirma ve geliŞTİrme faaliyetleriNİN

Araştırma ve geliştirme (ar-ge) faaliyetleri işletmenin temel fonksi­yonlarından birisidir. Yukarıda yer verilen gelişmeler ışığında Ar-Ge faaliyetlerinin hız kazanmasıyla birlikte, iconAraştirma, geliŞTİrme ve tasarim faaliyetleriNİn desteklenmesi hakkinda kanun

Araştırma ve geliştirme (ar-ge) faaliyetleri işletmenin temel fonksi­yonlarından birisidir. Yukarıda yer verilen gelişmeler ışığında Ar-Ge faaliyetlerinin hız kazanmasıyla birlikte, iconAraştirma, geliŞTİrme ve tasarim faaliyetleriNİn desteklenmesi hakkinda kanun

Araştırma ve geliştirme (ar-ge) faaliyetleri işletmenin temel fonksi­yonlarından birisidir. Yukarıda yer verilen gelişmeler ışığında Ar-Ge faaliyetlerinin hız kazanmasıyla birlikte, iconAraştirma ve geliŞTİrme faaliyetleriNİn desteklenmesine iLİŞKİn uygulama ve denetim yönetmeliĞİ

Araştırma ve geliştirme (ar-ge) faaliyetleri işletmenin temel fonksi­yonlarından birisidir. Yukarıda yer verilen gelişmeler ışığında Ar-Ge faaliyetlerinin hız kazanmasıyla birlikte, icon5746 sayili araştirma ve geliŞTİrme faaliyetleriNİn desteklenmesi...

Araştırma ve geliştirme (ar-ge) faaliyetleri işletmenin temel fonksi­yonlarından birisidir. Yukarıda yer verilen gelişmeler ışığında Ar-Ge faaliyetlerinin hız kazanmasıyla birlikte, icon5 seri nolu 5746 sayili araştirma, geliŞTİrme ve tasarim faaliyetleriNİn...


Yasa




© 2000-2018
kişileri
d.ogren-sen.com