Genel hukuk hukuk kurallari


d.ogren-sen.com > Doğru > Kurallar
GENEL HUKUK

HUKUK KURALLARI:

Bireylerin birbirleriyle ve bireylerin devletle ilişkilerini düzenler. Hukuk kurallarına yardımcı kurallar: görgü, ahlak, din kurallarıdır. Hukuk kuralları maddi yaptırıma tabidir.

HUKUK DEVLETİ:

İnsan haklarına saygılı, temel hak ve özgürlüklerin öngördüğü korunduğu idarenin daha önceden belirlenmiş hukuk kuralları dahilinde yönetilenlere karşı işlem yaptığı, yasa koyucunuzda değiştiremeyeceği temel hukuk ilkelerinin bulunduğu ve anayasanın bulunduğu yönetim ilkesidir.

HUKUK DEVLETİNİN İLKELERİ:

  1. MADDİ İLKELER

  • İnsan onuru

  • Özgürlük

  • Adalet ve eşitlik



  1. ŞEKLİ İLKELER

  • Demokrasi

  • Kuvvetler ayrılığı

  • Yargı organın bağımsızlığı ve hakimlik teminatı

  • Yasama organının yargısal denetimi

  • Yürütme organının yargısal denetimi

  • Belirlilik ilkesi

  • Temel hak ve özgürlüklerin tanınması ve korunması

  • Devletin mali sorumluluğu

  • Hukuki güvenlik ilkesi

  • İdarenin kanuniliği ilkesi


HUKUKUN KAYNAKLARI:

  1. ASLİ KAYNAKLAR (BİRİNCİL KAYNAKLAR)

  • Anayasa

  • Kanunlar

  • Kanuna eş değer düzenlemeler YAZILI ASLİ KAYNAKLAR

(KHK, Uluslararası ant, TBMM İç tüzükleri)

  • Tüzükler

  • Yönetmelikler

  • Genelgeler, Tebliğler, Sirküler

*Hukukun 4 temel yazılı kaynağı: anayasa, kanunlar, tüzükler, yönetmelikler

Örf-Adet Kuralları YAZILI OLMAYAN ASLİ KAYNAKLAR

Hakimin yarattığı hukuk (boşluk doldurma) NİSPİ ASLİ KAYNAKLAR

Örf-Adet Kuralları: Yazılı asli kaynaklardan sonra uygulanır. Toplumu oluşturan bireylerce kabul görmüş uzun süredir uygulanan ve uyulmaması halinde yaptırıma tabi tutulacağı devlet tarafından da kabul edilmiş hukuk kurallarıdır. Yazılı olmayan hukuk kurallarıdır ve maddi yaptırıma tabidir.

Normlar Hiyerarşisi: Yazılı asli kaynaklar belli bir altlık üstlük ilişkisi içinde sıralanırlar. Alttaki düzenleme üsttekilere aykırı olamaz. Geçerliliğini üstteki düzenlemelerden alır.

  1. TALİ KAYNAKLAR (2. KAYNAKLAR)

  • İçtihadı birleştirme kararı

  • Mahkeme Kararı

  • İlmi İçtihatlar (Doktrinler)

ANAYASA

-Anayasaya Uygunluk Denetimi

1-İptal Davası(Soyut Norm Denetimi)

  • Doğrudan dava açmaya yetkililer: CB, İktidar ve ana muhalefet partisi, TBMM üye tam sayısının 1/5’i

  • Kanun, KHK, TBMM içtüzükleri veya bunların belli maddeleri için yapılır.

2-İtiraz Yolu(Somut Norm Denetimi)

  • Görülmekte olan davaya uygulanacak kanun, KHK’nın ilgili maddesi için yapılır.

  • Hakim talebi ciddi görürse AYM’ne gerekçeleri ile başvurur.

Her ikisi içinde;

Ret kararı verilirse; karardan sonra 10 yıl geçmedikçe aynı hükmün anayasaya aykırılığı ileri sürülemez.

Kabul kararı verilirse; RG’de yayımlanmakla ilgili hüküm yürürlükten kalkar. Yürüklükten kalkması için ileri bir tarih belirtilebilir. 1 yılı geçmez.

KANUN

-TBMM yetkilidir

-Bakanlar kurulu önerisine kanun tasarısı denir

-Milletvekili önerisine kanun teklifi denir

-TBMM toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile kabul eder. İmza için Cumhurbaşkanına gider. Cumhurbaşkanı kabul ederse; 15 gün içinde yayımlanır. Eğer kabul etmezse VETO Hakkını kullanarak TBMM’ye geri gönderir. TBMM aynen kabulüne karar verip CB geri gönderebilir. CB bu durumda kabul eder ve 15 gün içinde RG yayımlanır. Eğer TBMM kısmen veya tamamen değişikliğine karar verirse CB bir veto hakkı daha vardır.

-Yürürlük tarihi kanunda yazmıyorsa RG’ de yayımlandıktan 45 gün sonra yürürlüğe girer.

MİLLETLER ARASI ANTLAŞMALAR

Usulüne uygun yürürlüğe girmiş milletler arası anlaşmalar kanun hükmündedir. Fakat anayasaya aykırılıkları ileri sürülemez.

KANUN HÜKMÜNDE KARARNAME

Olağan dönemde:

-Bakanlar kurulu yetki yasası ile yetkilendirilir.

-Temel hak ve özgürlükler düzenlenemez.

-Anayasaya aykırılık iddiası ile AYM başvurulabilir.

Olağanüstü dönemde (sıkıyönetim-OHAL):

-BK yetki yasası olmaksızın CB toplanarak çıkarılır.

-Temel hak ve özgürlükler düzenlenebilir.

-Anayasaya aykırılık denetime tabi değildir.

HUKUN YASALAŞTIRILMASI (TEDVİN-KADİFİKASYON)

Toplum düzeni içerisinde dağınık halde bulunan yazılı yazısız hukuk kurallarının birleşmesine denir.

  1. Somut Olay Yöntemi: Boşluk bırakmamak adına yasa koyucu her türlü somut olayı kanunda düzenlemeyi amaçlar

  2. Soyut olay yöntemi: Kanun koyucu belirli çerçeveleri çizerek ayrıntıya girmeden düzenlemeyi yapar. Hakime takdir yetkisi boşluk doldurma yetkisi tanır.

HUKUKUN UYGULANMASI

A)Nitelik Bakımından

  • Emredici hukuk kuralları(Aksi öngörülemez, kararlaştırılamaz)

  • Tamamlayıcı hukuk kuralları (Sözleşmeyi düzenleyen hususları tamamlar)

  • Yorumlayıcı hukuk kuralları (sözleşme metninde açık olmayan ifadelerin anlaşılması için)

  • Tanımlayıcı hukuk kuralları(kanunda yer alan düzenlemelerin anlamlarını ifade eder)

B)Yer Bakımından

  • Yersellik İlkesi(Kanunun ilgili ülke sınırları içinde uygulanması)

  • Kişisellik İlkesi(Kanunun ilgili ülke vatandaşına uygulanması)

C)Zaman Bakımından

Kanunlar yürüklüğe girdikten sonra ve yürürlükte olduğu zaman diliminde gerçekleşen olaylara uygulanır. Kanunlar yürüklüklerinden önce elde edilmiş haklara ve olaylara uygulanmaz. Buna “Kanunun geriye yürümezliği” denir.

-Önceki yasa genel sonraki özel ise; özel yasanın düzenlediği alan ile alakalı eski yasada düzenlemeler yürürlükten kalkar.

-Önceki yasa genel sonraki genel ise; eski yasanın yeni yasaya aykırılık teşkil eden hükümleri yürürlükten kalkar.

-Önceki yasa özel sonraki genel ise; sonraki kanunun önceki kanunu yürürlükten kaldırma amacı olup olmadığına bakılır.

D)Anlam Bakımından

  • Yorum: Lafzi, Amaçsal, Tarihsel

  • Boşluk doldurma: açık boşluk; olayı çözecek hukuk kuralı yoktur. Örtülü boşluk; olayı çözecek kanunda bir madde var fakat somut olayı çözmeye yetersiz ise örf ve adet kuralı varsa uygulanmalıdır, yoksa hakimin sadece bu olayı çözmek için kural koyması gerekir.

  • Hakimin takdir Yetkisi: Kanunda olayı çözmeye yeterli kural bulunmakla birlikte kural oluşturulurken belli bir çerçeve çizilerek hakime somut olaya göre değerlendirme yapma ve kuralı uygulama imkanı tanınmıştır. Örnek: Ceza kanunda cezanın alt sınır ve üst sınırı gösterilerek cezayı takdir etme yetkisi hakime bırakılmıştır.


HAK

Hukuk düzeni tarafından korunan ve sahibine bu korumadan yararlanma yetkisi veren menfaatidir.

  1. KAMUSAL HAKLAR

  • Kişisel hak: yaşama hakkı

  • Siyasal hak: seçme ve seçilme hakkı

  • Sosyal ve ekonomik hak: eğitim, çalışma



  1. ÖZEL HAKLAR

  • Nitelik bakımından

-Mutlak haklar(herkese karşı ileri sürülebilir)

-Nispi haklar(sadece ilgilisine karşı ileri sürülebilir)

  • Konusu bakımından

-Malvarlığı hakları(para ile ölçülebilen)

-Şahıs varlığı hakları(para ile ölçülemeyen )

  • Devredilebilmesi Bakımından

-Devredilebilen haklar(Malvarlığı hakları)

-Devredilemeyen haklar(Şahıs varlığı hakları)

  • Yenilik Doğurması bakımından

-Yenilik doğurmayan haklar(velayet hakkı)

-Yenilik Doğuran haklar (tek taraflı irade açıklaması ile hukuki durumu kuran, değiştiren ve sona erdiren haklardır)

*Yenilik doğuran hakların özellikleri: zamanaşımına uğramazlar, şarta bağlanamazlar, kullanıldıktan ve sonuç doğurduktan sonra geri dönülemezler.

*Yenilik doğuran haklar: kurucu, değiştirici, bozucudur

-Hakkın Kazanılması

1- Aslen: Daha önce kimseye ait olmayan hakkın kişi nezdinde doğmasıdır. (velayet hakkı)

2-Devren: Hak sahipliğinin sonra ererek hakkın başkasına geçmesidir. (taşınmaz devri) devren kazanılma 2 şekilde olur;

-Külli halefiyet: mal varlığının bütün halinde devir işlemine ihtiyaç olmaksızın mirasçılara geçmesi

-Cüzi halefiyet: mal varlığından bir veya bir kaçının devir işlemiyle başkasına geçirilmesidir. (taşınmaz-tescil, taşınır-teslim, alacak- temlik)

3-Tesisen: mevcut bir hakka dayanılarak yeni bir hakkın ortaya çıkartılmasıdır. (İpotek hakkı)

-Hakkın Kaybedilmesi

Hakkın başkasına devri veya ortadan kalkmasıyla olur. İneği satmak veya ineği ölmesi.



-Hakkın Kazanılmasında İyi Niyet (Subjektif İyi niyet)

İyi niyet hakkın kazanılmasında aranan koşullarda eksiklik bulunması halinde bu eksiklik bulunması halinde bu eksikliği engeli bilmeyen veya araştırmayla öğrenemeyecek durumda olan kişi kanun tarafından korunur. İyi niyet şartları-unsurları:

1-Hakkın kazanılmasına engel bir durum olmalı

2-Kişi bu engeli bilmemeli veya bilecek durumda olmamalı

3-Hakkın kazanılmasında iyi niyet kanun tarafından kabul edilmiş olmalı

-Dürüstlük Kuralı ve Hakkın Kötüye kullanılması

*Dürüstlük kuralı; herkes haklarını kullanırken borçlarını yerine getirirken dürüstlük kuralına uymak zorundadır. Dürüstlük kuralından kasıt, dürüst, makul, orta zekalı bir insan gibi toplumun kabul ettiği şekilde davranmaktır.

*Hakkın kötüye kullanılmasının şartları;

1- Hak sahibinin hakkı kullanmasında haklı bir yararı bulunmamalı.

2-Hakkın kullanımı birine zarar vermeli veya zarar verme tehlikesi bulunmalı

3-Hak sahibinin yararı ile karşı tarafın zararı arasında açık bir dengesizlik bulunmalı

4-Hakkın kötüye kullanımını engelleyen bir kanun hükmü bulunmamalı

-Hakkın Korunması

1-Dava türleri

  • Eda davası: Bir şeyin verilmesi, bir şeyin yapılması, bir şeyin yapmaktan kaçınılması yapılmaması için açılan davalardır. (tazminat davası)

  • Tespit Davası: Hukuki bir durumun var olup var olmadığının tespiti için açılır. (menfi tespit-işe iade)

  • Yenilik doğuran Davalar: Yenilik doğuran bir hakkın kullanılması için açılan davalar. (kurucu-değiştirici-bozucu)

2-Savunma Türleri

  • İtiraz: Hakkın doğmadığı veya sona erdiği şeklindeki savunma

  • Defi: Hakkın var olduğunu kabul etmekle birlikte özel bir sebeple yerine getirmekten kaçınmalıdır.

3-İspat

İddia eden iddiasını ispatla yükümlüdür.

4-Zamanaşımı

Aksi belirtilmedikçe dava zamanaşımı süresi 10 yıldır.

sosyal ağlarda paylaşma



Benzer:

Genel hukuk hukuk kurallari iconA eşitler arası ilişkileri düzenleyen hukuk kuralları özel hukuk kurallarıdır. B

Genel hukuk hukuk kurallari iconRoma’nın hukuk düşüncesi en fazla Borçlar hukuku sahasında kendini...

Genel hukuk hukuk kurallari iconTicaret hukuku, kişiler arasındaki ticari ilişkileri düzenleyen hukuk...

Genel hukuk hukuk kurallari iconYargitay hukuk genel kurulu

Genel hukuk hukuk kurallari iconYargitay hukuk Genel Kurulu

Genel hukuk hukuk kurallari iconT. C. Yargitay hukuk Genel Kurulu

Genel hukuk hukuk kurallari icon1866 y?l?nda Moskova’da do?an Kandinsky ьniversitede Hukuk ve ?ktisat...

Genel hukuk hukuk kurallari icon1-Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu (humk) Hukuk Muhakemesi Kanunu (hmk)

Genel hukuk hukuk kurallari iconT. C. Yargitay hukuk genel kurulu e. 2013/11-209

Genel hukuk hukuk kurallari iconMedeni usul hukuku, hukuk mahkemeleri önünde özel hukuka ilişkin...


Yasa




© 2000-2018
kişileri
d.ogren-sen.com