60160202anayasa hukuku üNİte 1


d.ogren-sen.com > Doğru > Evraklar
60160202ANAYASA HUKUKU ÜNİTE 1

ANAYASAYA GİRİŞ; TEMEL KAVRAMLAR

  • Osmanlı Devleti’nin ilk anayasası olan Kanun-i Esasi (1876), esas, asıl, ana kanun anlamına gelmektedir. 1921 ve 1924 anayasaları ise Teşkilat-ı Esasiye Kanunu olarak adlandırılmıştır.

  • Başka bir ifadeyle, anayasalar birey-devlet ilişkisini düzenleyen üst(ün) hukuk normlarıdır. Buradan hareketle, modern anayasaların düzenlediği konuları şu şekilde sıralayabiliriz;


Devletin temel yapısı, biçimi, kuruluş felsefesi ve rejimin dayandığı temel ilkeler.

 Devletin işleyişi, yasama, yürütme ve yargı organlarının görev ve yetkileri ile bu organların aralarındaki ilişkiler.

 Bireylerin temel hak ve özgürlükleri.

  • Daha genel anlamda, anayasa hukuku birey-devlet ilişkisini anayasal düzeyde ele alan hukuk dalı olarak tanımlanabilir.

ANAYASALARIN SINIFLANDIRILMASI

Katı/Esnek Anayasalar

  • Değiştirilmelerindeki güçlük derecesine göre, anayasalar katı (sert)/ esnek (yumuşak) anayasalar olarak ikiye ayrılmaktadır. Katı anayasalar, değiştirilmeleri normal kanunlardan farklı bir usule bağlı olan anayasalardır.

  • Katı/sert anayasa anlayışını doğuran en önemli unsur anayasanın üstünlüğü fikridir

  • Anayasaya göre, parlamentonun beşte üç çoğunlukla kabul ettiği anayasa değişikliğinin gerçekleşebilmesi kanunun halkoylamasında kabulüne bağlıdır;

Anayasanın 175. maddesinde belirtilen esasları şu şekilde sıralayabiliriz:

 Anayasa değişikliğine ilişkin kanun teklifi, TBMM üye tamsayısının en az üçte biri tarafından yazılı olarak yapılabilir.

 Anayasa değişikliğine ilişkin teklifler, Genel Kurulda iki defa görüşülür.

 Değişiklik teklifinin kabulü Meclisin üye tamsayısının en az beşte üç çoğunluğunun gizli oyuyla mümkündür.

 Cumhurbaşkanı, kanunlar gibi, anayasa değişikliğine ilişkin kanunları da bir kez daha görüşülmek üzere Meclise iade edebilir.

 Cumhurbaşkanı, Meclisin üçte iki çoğunlukla kabul ettiği anayasa değişikliğini Resmi Gazetede yayımlatabilir veya halkoylamasına sunabilir

Yazılı/Yazısız Anayasalar

  • Anayasa veya Temel Kanun (Basic Law) gibi isimler altında, siyasi iktidarın kullanımına ve devlet-birey ilişkilerine dair kuralları sistematik şekilde biraraya getiren metinler yazılı anayasalardır.

Çerçeve/Detaylı Anayasalar

    • Anayasalar, kapsamlarına göre çerçeve (kısa)/detaylı (uzun) anayasalar olarak nitelendirilmektedir. Çerçeve anayasa, iktidarın kullanımına ilişkin kurallarla temel haklara ilişkin hükümlerin ayrıntısız şekilde biraraya getirilmesiyle ortaya çıkmaktadır. Bu anayasanın en tipik örneği Amerika Birleşik Devletleri anayasasıdır

    • Türkiye’deki anayasalar, çok özel şartların ürünü olan 1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu hariç, detaylı anayasalardır

Federal/ÜniterYapılı Anayasalar

      • Anayasalar, devlet yetkilerinin ülke bütününde ve o bütünü oluşturan parçalarda farklı organlara paylaştırılmasına göre de sınıflandırılabilmektedir.

      • Anayasaların yapımı konusunda tek bir yöntem yoktur. Ülkelerin içinde bulundukları şartlara ve anayasa yapımını zorunlu kılan olayların niteliklerine göre farklı yöntemler benimsenebilmektedir.

      • Amerikan ve Fransız anayasaları bu şekilde hazırlanmış olan anayasaların tipik örnekleridir

      • Ancak, belirtmek gerekir ki, anayasal düzen inşa edilirken, kurucu elitler anayasal kimliği ve buna bağlı olarak siyasal kurumları kendi görüşleri ve çıkarları doğrultusunda şekillendirirler.

      • Türkiye’de ulus devletin kuruluşu ve sonraki anayasaların inşası bunun tipik örneğidir.

ANAYASACILIK VE ANAYASAL DEVLET

        • Anayasacılık, iktidarın yozlaştırıcı doğasına ilişkin kötümser varsayımlara dayanmaktadır. "Güç yozlaştırır, mutlak güç mutlak surette yozlaştırır” sözü anayasacılığın çıkış noktasıdır.

        • Diğer yandan, yazılı anayasası olan birçok ülke de anayasal devlet olarak kabul edilememektedir.

Hukuk Devleti-Hukukun Üstünlüğü

  • Hukukun üstünlüğü ile hukuk devletinin iki ayrı kavram olduğunu savunanlar olmasına rağmen, bu iki kavramın genellikle eşanlamlı kullanıldığı bilinmektedir. Dahası hukuk devletini, hukukun üstünlüğüne dayanan devlet olarak tanımlamak yanlış olmaz.

  • hukuk devleti kişilerin keyfi iradesinin değil, hukukun hâkim olduğu devlet olarak tanımlanmaktadır.

  • Bu tanımdan yola çıkarak, hukuk devletinin temel unsurlarını şu şekilde sıralayabiliriz;


Kanun önünde herkes eşittir.

Hukuk kuralları soyut ve geneldir

Hukuk kuralları öngörülebilirdir

Bağımsız ve tarafsız yargı(lama) esastır

Herkes makul sürede adil yargılama hakkına sahiptir

Masumiyet karinesi esastır.
İnsan Hakları; İnsan hakları en geniş anlamda insanın sadece insan olmasından dolayı, herhangi bir statüye ya da şarta bağlı olmaksızın doğuştan ve doğal olarak sahip olduğu haklardır. Bu tanımdan hareketle, insan haklarının temel unsurlarını şu şekilde sıralayabiliriz:

İnsan haklarının kaynağı doğal hukuktur.

İnsan haklarının öznesi bireydir.

İnsan hakları evrenseldir

İnsan hakları siyasal meşruiyetin kaynağıdır

  • İnsan hakları alanında verilen mücadelenin amacı, mümkün olduğu kadar bu ideali gerçekleştirmeye çalışmaktır. Aksi takdirde, hakların tam olarak korunduğu bir “yeryüzü cenneti” yoktur.

  • Hemen belirtmek gerekir ki, bireysel hak ve özgürlükler sadece ulusal anayasaların düzenlediği bir konu değildir.

Güçler Ayrılığı

    • Anayasa hukukunun en temel kavramlarından biri de güçler ayrılığıdır.

    • Güçler ayrılığı doktrininin temelinde de gücün yozlaştırıcı olduğuna ve sınırlandırılmadığı takdirde özgürlükleri tehlikeye atacağına dair liberal inanç yatmaktadır.

    • Parlamenter sistem ise esnek güçler ayrılığına dayanmaktadır.

Anayasaya Uygunluk Denetimi ve Anayasa Yargısı

      • Anayasanın üstünlüğü, kanunların anayasaya uygunluğu ve bunun kurumsal denetimi meselesini beraberinde getirmiştir.

      • Siyasal denetimi yetersizliği ve etkisizliği, parlamentonun dışında bağımsız bir organın anayasaya uygunluk denetimini yapması yönündeki görüşün yerleşmesi ve yaygınlık kazanmasını doğurmuştur.

      • Diğer yandan, anayasallık denetiminin “ön denetim” ve “son denetim” olmak üzere ikiye ayrıldığı görülmektedir.

      • Sonuç olarak, anayasa yargısı anayasa hukukunun en önemli konularından biridir. Anayasa kurallarını yorumlayan, somut olaylara uygulayan ve bir anlamda ete kemiğe büründüren anayasa mahkemeleridir. Anayasa mahkemelerinin, anayasa hükümlerini yorumlayarak oluşturdukları yargı düzeni anayasa yargısı olarak bilinmektedir.

sosyal ağlarda paylaşma



Benzer:

60160202anayasa hukuku üNİte 1 iconMedeni usul hukuku üNİte-10

60160202anayasa hukuku üNİte 1 iconMedeni usul hukuku üNİte-11

60160202anayasa hukuku üNİte 1 iconTanim: İdare hukuku, idarenin kuruluş ve işleyişini düzenleyen kamu...

60160202anayasa hukuku üNİte 1 iconKamu hukuku (anayasa hukuku)

60160202anayasa hukuku üNİte 1 iconVergi usul hukuku (vergilendirme tekniĞİ, vergilendirme hukuku)

60160202anayasa hukuku üNİte 1 iconÜNİte 4 causatives (Kozativ)

60160202anayasa hukuku üNİte 1 iconMali hukuk üNİte-1

60160202anayasa hukuku üNİte 1 icon2. ÜNİte kuvvet ve hareket

60160202anayasa hukuku üNİte 1 iconAdalet meslek etiĞİ ÜNİte-10

60160202anayasa hukuku üNİte 1 iconSosyal biLGİler sinif ünite: 4-5-6-7


Yasa




© 2000-2018
kişileri
d.ogren-sen.com