Adalet meslek etiĞİ ÜNİte-10


d.ogren-sen.com > Doğru > Evraklar


ADALET MESLEK ETİĞİ ÜNİTE-10

AYRIMCILIK:Kişinin farklı muameleye tabi tutulmasıdır. Anayasada (m. 10) yer alan düzenlemede, kanun önünde herkesin eşit olduğu vurgulanmıştır. Buna göre, herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayrım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. Örneğin, Suriyeli olduğu için onu işe almayı reddeden Gaziantepli, Kayalar Ticaret Anonim Şirketi temsilcisi bay (G), etik dışı davranmış olduğu gibi TCK'de yer alan ayrımcılık suçunu da işlemiş olacaktır. Görüldüğü üzere Türk Ceza Kanunu, Anayasa hükmüne benzer bir düzenleme ile ayrımcılık yasağını düzenlemiştir. Ayrımcılık menfi ve müspet olmak üzere iki şekilde ortaya çıkar.

Menfi ayrımcılık ve müspet ayrımcılık şeklinde ortaya çıkan durum etik dışı davranış şeklidir. Örneğin, kamu ihalesine girecek şirketlerden birini siyasi tarafgirlik nedeni ile ihale dışı bırakmaya çalışmak menfi (olumsuz), ayrımcılık; ihaleyi yapan kurumun da görevlilerin tarafı olduğu siyasi düşünceye mensup diğer şirkete kolaylıklar sağlaması ise müspet (olumlu) ayrımcılık olarak kabul edilebilir.

KAYIRMA:Birini başkalarına oranla daha fazla koruma, kayırma (iltimas, torpil) olarak kabul edilir. Bir başka açıdan, para ya da mal gibi ekonomik güçler yerine aile-akrabalık bağları gibi maddesel olmayan etkileme araçlarının kullanılarak, kamu görevlilerinin yetkilerini bazı kişilere kamu işlemlerinde ayrıcalık sağlamak amacıyla kullanmaları kayırma olarak tanımlanır.

RÜŞVET:Rüşvet almak, memurun yapmaya zorunlu olduğu şeyi yapmak veya yapmamak zorunda olduğu şeyi yapmamak için yarar sağlaması; ağır rüşvet ise, memurun yapmak zorunda olduğu şeyi yapmamak veya yapmamak zorunda olduğu şeyi yapmak için yarar sağlaması olarak tanımlanır.Bir kamu görevlisine veya göstereceği bir başka kişiye menfaat sağlayan kişi, dört yıldan on iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Kamu görevlisinin rüşvet talebinde bulunması ve fakat bunun kişi tarafından kabul edilmemesi ya da kişinin kamu görevlisine menfaat temini konusunda teklif veya vaatte bulunması ve fakat bunun kamu görevlisi tarafından kabul edilmemesi hâllerinde fail hakkında, birinci ve ikinci fıkra hükümlerine göre verilecek ceza yarı oranında indirilir.

Bu madde hükümleri; kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu kurum veya kuruluşlarının ya da kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının iştirakiyle kurulmuş şirketler, kamu kurum veya kuruluşlarının ya da kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının bünyesinde faaliyet icra eden vakıflar, kamu yararına çalışan dernekler, kooperatifler, adına hareket eden kişilere, kamu görevlisi sıfatını taşıyıp taşımadıklarına bakılmaksızın, görevlerinin ifasıyla ilgili bir işin yapılması veya yapılmaması amacıyla doğrudan veya aracılar vasıtasıyla, menfaat temin, teklif veya vadedilmesi; bu kişiler tarafından talep veya kabul edilmesi; bunlara aracılık edilmesi; bu ilişki dolayısıyla bir başkasına menfaat temin edilmesi hâlinde de uygulanır.

MOBBİNG:Mobbing, iş yerinde çalışanların, bir başka kişiyi veya kişileri rahatsız edici, ahlak dışı sistematik söz ve davranışlarla taciz edilmesidir. Mobbingi uygulayanlar, aşırı kontrolcü, korkak, zayıf, ayrıcalıklı olmak isteyen ve iktidar açlığı olan kişiler olarak tarif edilir. Mobbinge maruz bırakılanlar ise, genellikle işini iyi yapmaya çalışan, işinde özen ve dikkati gözeten kimselerdir. Kamuda zayıflığın dışa karşı yansıtılması, sahip olunan yetkilerin asta baskı şeklinde bastırılmak istendiği etik dışı davranış şekli olarak görülür. Mobbing, özel sektörde ise genelde üst pozisyonda bulunan niteliksiz personellerin astlarından nitelikli olanlara uyguladığı psikolojik şiddet olarak ortaya çıkar. Mobbing sayılan davranışlar tam olarak tespit edilememekle birlikte aşağıda yargı kararlarında mobbing olarak tanımlanan davranışlara yer verilmiştir.

- Çalışanı yeterince çaba göstermediği için suçlamak,

- Çalışanı, yaşını temel alarak deneyimsiz olduğu gerekçesi ile aşağılamak,

  • Çalışanın, örgütün sunduğu imkânlardan yararlanmasını engellemek,

  • Çalışana aşırı iş yükü vermek, işlerin gerçekleşmesi mümkün olmayan tarihlerde bitirilmesini istemek,

  • Çalışana, iş tanımının dışında olan, yapıldığı takdirde hiçbir örgütsel kazanç/katkı sağlatmayacak olan ya da yüksek bir olasılıkla başarılı olamayacağı işler vermek,

  • Çalışana işle ilgili konularda düşüncesini açıklamasına izin vermemek, sürekli olarak yaptığı hataları hatırlatmak,

  • İş arkadaşlarının ya da müşterilerin önünde hakaret etmek, küçük düşürmek,

  • Performans düzeyi hakkında ağır ithamlarda bulunmak, çalışanı işten atmakla tehdit etmek,

  • Çalışanın telefon ya da e-postalarına cevap vermemek, onun da bulunması gereken toplantılardan onu haberdar etmemek,

  • Çalışanı diğer iş arkadaşlarıyla iletişim kurmasını engelleyecek biçimde izole edecek bir fiziksel iş ortamı yaratmak ve çalışan hakkında söylenti yaymak ya da dedikodu yapmak,

  • Çalışana fiziksel şiddet uygulamak ya da bu tür tehditte bulunmak,

Çalışanın ruh sağlığı hakkında 'üstü kapalı' ifadeler kullanmak.

İHMAL

  • Gerekli özeni göstermeyerek bir başkasına zarar verme, görevinin gereği gibi hareket etmeme şeklinde görülen etik dışı davranıştır.

İSTİSMAR:Bir kişinin içinde bulunduğu güç durumdan faydalanarak, kişiden, maddi veya manevi menfaat sağlamak şeklinde onu sömürme hâline istismar denilebilir. İstismar genelde, zayıf konumda bulunanlara yönelik uygulanan etik dışı davranış şeklidir Örneğin, (H), karnındaki ağrılar sebebi ile hastaneye kaldırılır. (H) uzmanlık gerektiren bir ameliyat olmak zorundadır. Hastanede bu ameliyatı sadece doktor (D) yapabilmektedir. (D), ameliyat için hasta yakınlarından bıçak parası adı altında bir menfaat elde etmek ister. Bu olayda, (D)'nin hekimlik mesleğini istismar etiği söylenebilir.
BENCİLLİK:Bencillik, insanların başkalarının yararını düşünmeden kimi kez onlara zarar vererek, davranışlarını yalnız kendi gereksinimlerini giderecek, kendine çıkar sağlayacak biçimde yönlendirmesidir.
YOLSUZLUK:Yönetimsel otoritenin illegal veya ahlak dışı bir biçimde kişisel veya politik kazanç için kullanılmasıdır. Yolsuzluk, para ya da mal karşılığında kamu görevlisinin işlem yapması, kamu görevlisinin kişisel amaçlar için kurallara aykırı biçimde davranması şekillerinde ortaya çıkabilir.

Örneğin (M), (X) üniversitesinin öğrenci işleri biriminde görevli bir memurdur. Öğrenci (Ö)'nün bir dersten ortalaması düşüktür ve bu sebeple de yatay geçiş başvurusu yapamamaktadır. (M), (Ö) ile görüşür ve kendisine 1000 Türk Lirası verirse otomasyona girip not ortalamasını yükselteceğini söyler. (Ö), teklifi kabul eder ve parayı memura verir. Memurun aldığı paraya karşılık ortalamayı yükseltmesi yolsuzluk eylemidir.
ŞİDDET VE BASKI:Şiddet sözcüğü, aşırı duygu durumunu, bir olgunun yoğunluğunu, sertliğini, kaba ve sert davranışı nitelendirir. Baskı ise, kişinin iradesini sakatlayan her türlü haksız eylem olarak tarif edilebilir. Şiddet (cebir), Türk Ceza Kanunu'nda suç olarak düzenlenmiştir (m. 108). Örneğin cebir kullanarak, inanç, düşünce ve kanaat hürriyetini engelleme (m. 115); iş ve çalışma hürriyetini ihlal etme (m. 117); sendikal hakların kullanımın engellenmesi
İŞ İLİŞKİLERİNE POLİTİKA KARIŞTIRMA

Kamu hizmetlerini yürütmekle görevli olanların tarafsız olmaları gerekir. Tarafsızlık, kamu hizmetlerine hâkim olan ilkelerin başında gelmektedir. Özel teşebbüste ise rekabetin sağlanması, kamu makamlarının teşebbüs taraflarına aynı şekilde muamelede bulunmalarına bağlıdır. Örneğin, (K) şehrinde bir sağlık kompleksi yapılacaktır. İhale, bedeli kanunda sayılan eşik değerler üzerinde olduğunda Kamu İhale Kurumu tarafından yapılacaktır. İhaleye katılmak için, (A), (B) ve (C) adlı anonim şirketler teklifte bulunmuştur. (A) firması dünya çapında bir üne de sahiptir ve işinde ehildir. (C), firması ise inşaat işlerine yeni başlamış, deneyimsiz ve bilgisiz bir firmadır. Ancak, ilgili bakanlıkta bazı üst düzey bürokratların (C) şirketi ile ilişkisi vardır. (C) şirketinin, iş ilişkilerine politika karıştırıp ihaleyi alması etik dışı bir davranış olarak nitelendirilebilir. Eğer, bürokratların yardımı olmasaydı (C) şirketi ihaleyi alamayacaktı.

HAKARET-KÜFÜR:Hakaret, bir kimsenin toplu veya dağınık ikiden fazla kişi ile karşılaşarak, diğer bir kimse hakkında bir eylemi işlediğini iddia etmesi (maddei mahsusa tayin ve isnad etmesi)ile halkın hakaret ve düşmanlığa (husumetine) uğraması sonucunu doğuracak yahut namus ve haysiyetine dokunacak bir eylem isnat etmesi şeklinde tanımlanır. Örneğin, topluluk içinde umumi yerlerde çalışarak hayatını sürdüren bir kadına, namussuz, diye hitap edilmesi hâlinde dâhi kişiye hakaret edilmiş olunacaktır. Zira her insanın korunan bir onuru vardır. Şayet isnat edilen fiil doğru değilse bu durumda iftira söz konusu olacaktır.

Hakaret, Türk Ceza Kanunu'nda madde 125 vd. suç olarak düzenlenmiştir. Bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek bir biçimde somut bir fiil isnat eden veya sövmek sureti ile bir kimsenin onur, şeref veya saygınlığına saldıran kişi üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır. Hakaret gıyapta ve huzurda olmak üzere iki şekilde işlenebilir. Gıyapta hakaretin cezalandırılabilmesi için fiilin en az üç kişi ile ihtilat ederek işlenmesi gerekir. Kamu görevlisine karşı görevinden dolayı hakaret fiilinin işlenmesi hâlinde ise ceza artırılır. Örneğin kişiye kör, şaşı, topal, kambur, kel demekle; kişiye psikopat, frengili veya AlDS'li demekle de hakaret suçu işlenmiş olur.

TACİZ:Bir kişiyi söz, bakış veya bir başka fiil ile huzursuz etme hâlidir. Kısaca kişiyi rahatsız etme şeklinde de ifade edilmiştir. Bir kimseyi cinsel amaçlı taciz eden kişi hakkında, mağdurun şikâyeti üzerine hapis cezası veya adli para cezası verilir. Maddede, taciz fiilinin, hiyerarşi, hizmet, eğitim-öğretim ya da aile ilişkisinden kaynaklanan nüfuzun kötüye kullanılması suretiyle, ya da aynı iş yerinde çalışmanın sağladığı kolaylıktan yararlanılarak gerçekleşmesi halinde cezanın artırılacağı öngörülmüştür.

GÖREVİ KÖTÜYE KULLANMA:Görevi kötüye kullanma, kamu görevlilerinin görevlerinin gereklerine uygun hareket etmemesidir. Örneğin, bir polisin asli vazifesi, toplumun can, mal güvenliğini ve huzurunu sağlamaktır. Devlet, polise toplumun iç güvenliğini sağlama görevini vermiştir.

DEDİKODU:Genel olarak dedikodu gerçek olup olmadığı bilinmeden, başkalarına kara çalmak, insanları kötülemek, kınamak, suçlamak amacıyla yapılan konuşmalardır.

ZİMMET:Kamu görevlisinin, görevi nedeni ile kendisine zilyetliği devredilmiş olan veya koruma ve gözetimi ile yükümlü olduğu malı kendisinin veya başkasının zimmetine geçirmesi fiilidir.

AŞIRMA:Üniversitelerarası Kurul tarafından kabul edilen, etiğe aykırı davranış biçimidir. Aşırma, başkalarının fikirlerini, metotlarını, verilerini, uygulamalarını, yazılarını, yapıtlarını ve şekillerini, sahiplerine ve bilimsel kurallara uygun biçimde atıf yapmadan kısmen veya tamamen kendisininmiş gibi sunmaktır. Aşırma, hırsızlığın yumuşatılmış ve kibarlaştırılmış hâlidir de denilebilir.

SAHTECİLİK:Sunulan veya yayınlanan belgeyi gerçeğe aykırı olarak düzenlemek veya bir belgeyi değiştirmek veya gerçeğe aykırı belgeyi bilerek kullanmak sahtecilik olarak tanımlanır.

Sahtecilik suç tipi olarak Türk Ceza Kanunu'nda, parada (m. 197); paraya eşit değerde sayılanlarda (m. 198); kıymetli damgada (m. 199); mühürde (m. 202); resmî belgede (m. 204) ve özel belgede sahtecilik (m. 207) olarak açıkça düzenlenmiştir.

DUPLİKASYON:Üniversitelerarası Kurul tarafından kabul edilen, etiğe aykırı davranış biçimidir. Duplikasyon, bir araştırmanın aynı sonuçlarını birden fazla dergide yayımlamak olarak tanımlanır.

Örneğin, bilim insanı (B) yazdığı makale ile, Erzurum'da yaşayanların soğuğa, İzmir'de yaşayanlara göre daha dayanıklı olduklarını tespit etmiştir. (B) bu yayını, (A) dergisine göndermiştir. Dergi de bu değerli çalışmayı yayımlamıştır. Gerekmediği hâlde (B) daha fazla duyulmak için yazıyı (C) adlı dergide de yayınlatmıştır. Bu durumda, etik ilkesi ihlal edilmiş olur.

DEĞERLENDİRME SORULARI

Bir araştırmanın aynı sonuçlarını birden fazla dergide yayımlaması olarak tanımlanan etiğe aykırı davranış biçimidir. (1. ve 2. sorular bu tanıma göre cevaplanacaktır.)

1. Yukarıda verilen tanım hangi kavramı ifade eder?

A)Aşırma B)Hırsızlık C)Kayırma

D)Ayrımcılık E)Duplikasyon

2. Yukarıda verilen tanım öncelikli olarak hangi kurum tarafından etik dışı davranış biçimi olarak kabul edilmiştir?

A)TBMM B)AYM C)TOBB

D)Kamu İhale Kurumu E)Üniversitelerarası Kurul

3-Duplikasyon hangi kanunda suç olarak düzenlenmiştir?

A)Anayasa B)Hiçbiri C)TCK D)TMK E)TTK

4-Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayrım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir hükmü nerede düzenlenmiştir?

A)Anayasa B)Kamu İhale Kanunu C)Devlet Memurları Kanunu

D)Türk Ceza Kanunu E)Hiçbiri
4-Dördüncü soruda verilen bilgi ile ilgili aşağıda verilenlerden hangisi doğru değildir?

A)Ayrımcılık yasağını ifade eder B)Kamu görevlileri ve diğer kişiler için bağlayıcıdır

C)Yabancılar bu haktan faydalanamazlar D)Bu hükme kanun ile sınırlama getirilemez

E)Bu hüküm ticari şirketleri de kapsar


  1. Aşağıdakilerden hangisi etik dışı davranış değildir?

A)Ayrımcılık B)İltimas C)Torpil

D)Görevi kötüye kullanmamak E)Düplikasyon

  1. Aşağıdakilerden hangisi mobbing olarak değerlendirilir?



  1. Çalışanın işle ilgili konularda düşüncesini açıklamasına izin vermemek, ona sürekli olarak yaptığı hataları hatırlatmak

  2. Çalışana iş arkadaşlarının ya da müşterilerin önünde hakaret etmek ve onu küçük düşürmek

  3. Çalışana performans düzeyi hakkında ağır ithamlarda bulunmak ve onu işten atmakla tehdit etmek

  4. Çalışanı katılması gereken toplantılardan haberdar etmemek,

  5. Hepsi


  1. Mobbing kavramı hangi kanunda açıkça suç olarak düzenlenmiştir?



  1. Türk Ceza Kanunu

  2. Türk Medeni Kanunu

  3. Anayasa

  4. Devlet Memurları Kanunu

  5. Hiçbiri

  1. Hakaret fiili için aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğru değildir?



  1. Hakaret fiili gıyapta işlenebilir.

  2. Hakaret huzurda işlenebilir.

  3. Hakaret gıyapta işlendiyse iki kişi ile ihtilat edilmelidir.

  4. Hakaret fiili sövme şeklinde olabilir.

  5. Hakaret söz ile de olabilir.

  1. Hakaret fiilinin yaptırımı nedir?



  1. Adli para cezası

  2. Hapis cezası

  3. Disiplin hapsi

  4. Kınanma

  5. Adli para cezası veya hapis cezası


1.e, 2.e, 3.b, 4.a, 5.c, 6.d, 7.e, 8.e, 9.c, 10.e

REYHAN TUNA


sosyal ağlarda paylaşma



Benzer:

Adalet meslek etiĞİ ÜNİte-10 iconAdalet meslek etiĞİ ÜNİte-1

Adalet meslek etiĞİ ÜNİte-10 iconAdalet meslek etiĞİ ÜNİte-2

Adalet meslek etiĞİ ÜNİte-10 iconBilimsel Etik ve Araştırma Etiği

Adalet meslek etiĞİ ÜNİte-10 iconİnsanın değerli bir varlık olduğunu kabul etmezsek ne etiği

Adalet meslek etiĞİ ÜNİte-10 iconBİLİŞİm hukuku ve etiĞİ 2015 – 2016 bahar dönemi ders tasarimi

Adalet meslek etiĞİ ÜNİte-10 icon7. sinif hukuk ve adalet dersi DÖnem yazili

Adalet meslek etiĞİ ÜNİte-10 iconAdalet basim yayim dağitim san ve TİC. Ltd. ŞTİ

Adalet meslek etiĞİ ÜNİte-10 icon1. Yukarıda verilen inkılâplar hangi alanda yapılan inkılâplardır?...

Adalet meslek etiĞİ ÜNİte-10 iconAnayasa ve adalet komisyonlari üyelerinden kurulu karma komisyon...

Adalet meslek etiĞİ ÜNİte-10 iconMadde 1 – 11 Meslek Vergisi


Yasa




© 2000-2018
kişileri
d.ogren-sen.com