2. ÜNİte kuvvet ve hareket


d.ogren-sen.com > Doğru > Evraklar



Fen ve Teknoloji 8.

2. ÜNİTE KUVVET VE HAREKET

3.BASINÇ


Anahtar Kavramlar:

  • Basınç


Bir kişi günlük ayakkabılarıyla kara battığı hâlde, kar ayakkabılarıyla neden batmaz?





Yeryüzünde bulunan bütün maddeler ağırlıklarından dolayı bulundukları zemin üzerine kuvvet uygular. Uygulanan bu kuvvetler cisimler üzerinde bir basınç oluşturur.



Birim yüzeye dik olarak etki eden kuvvete basınç denir.



Yukarıdaki ayakkabıları ayrı ayrı giyen bir bayanın kumlu bir yolda yürüdüğünü düşünelim. Hangi ayakkabı yere daha çok batar?
Basınç kuvvetin temas ettiği alanın büyüklüğüyle alakalıdır.



Basınç ne kadar büyük olursa kuvvetin etkisi o kadar artar. Yüzey alanı arttığında basınç azalmakta, yüzey alanı küçüldükçe basınç artmaktadır. Bu yüzden sivri topuklu ayakkabıların yere uyguladıkları basınç fazladır.







Bıçağın ağzı ince yapılarak basınç arttırılır. Bu sayede daha kolay kesim yapılır.

Kar ayakkabıları geniş olduğu için basınç azalır ve bu sayede kar üstünde yürünebilir.

İş makinelerinin paletleri geniş yapılır ki basınç azalsın ve makineler toprağa batmasın.

Çivilerin uçları sivri yapıldığı için basınç artar ve çivi daha kolay zemine girer.

Soru: Futbolcuların ayakkabılarının altında ki çiviler ne amaçla kullanılır?




Sıvıların belli bir şekli yoktur. İçinde bulundukları kabın şeklini alırlar. Bundan dolayı sıvılar bulundukları kabın taban ve yan yüzeylerine yani dokundukları her noktaya basınç uygularlar.



Ağzına kadar su dolu kutunun K ve L noktalarından özdeş delik açıldığında alttaki delikten daha hızlı sıvı akışı olup daha uzaktaki bir noktaya temas eder. Bunun nedeni L noktasındaki sıvı basıncının K noktasındakinden büyük olmasıdır. Buna göre sıvı basıncı sıvı yüksekliği ile doğru orantılıdır.

Basınç α yükseklik

Basınç α sıvının yoğunluğu

Yüzerken suyun vücudumuza uyguladığı basınca benzer olarak hava da bedenimize bir basınç uygulamaktadır. Bunu daha iyi anlayabilmek için havadan oluşan bir denizin dibinde yaşadığımızı düşünebilirsiniz. Tıpkı suyun içindeki nesnelere basınç uygulamasında olduğu gibi hava da içindeki nesnelere basınç uygulamaktadır.



Gaz basıncının varlığını kanıtlamak için ters bardak deneyini yapabiliriz. Bu deneyde bir bardak ağzına kadar suyla doldurulur ve bir kâğıt bardağın üzerine kapatılır. Kâğıdı elimizle tutup yavaşça ters çevirdiğimizde suyun dökülmediğini görebiliriz. Kâğıdın düşmesini engelleyen havanın uyguladığı gaz basıncıdır.









Pascal Prensibine göre çalışan bu kaldıraçta küçük pistondan uygulanan kuvvet (Fa) sıvıya iletilmekte, sıvı da bu basıncı doğrudan diğer pistona ileterek arabanın havaya kalkmasını sağlamaktadır



Pascal Prensibinin günlük hayatta önemli uygulamaları vardır

  • Ağır iş makinelerinde tekerlek yerine paletler kullanılarak bu makinelerin yere uyguladıkları basınç azaltılır.

  • İlaçlama pompaları

  • Su cendereleri

  • Hidrolik fren sistemleri

  • Bileşik kaplar

  • Taşıma ve sıkıştırma sistemleri

  • Tulumbalar

  • Berber koltukları

  • İtfaiye merdivenlerinin alçaltılıp yükseltilmesinde basınçtan yararlanılır.

SIVILARDA BASINÇ:

Bir kaptaki sıvı ağırlığı nedeniyle bulunduğu kabın her noktasına basınç uygular.

Sıvı içindeki herhangi bir noktadaki sıvı basıncı;

1. Sıvının yoğunluğu ile doğru orantılıdır.

2. Sıvının üst yüzeyine olan uzaklıkla doğru orantılıdır.

3. Sıvının derinliği aynı kalmak şartıyla kabın şekline ve içindeki sıvı miktarına bağlı değildir.

Sıvı basınç kuvveti (F): Bir sıvının ağırlığı nedeniyle içinde bulunduğu kabın herhangi bir yüzeyinin tamamına uyguladığı dik kuvvete sıvı basınç kuvveti denir. Bu kuvvet;
F=h.d.S
bağıntısı ile bulunur. Burada;
h: ilgili yüzeyin orta noktasının sıvının üst yüzeyine uzaklığı
d: sıvının özkütlesi
S: ilgili yüzeyin alanıdır.
Şekildeki gibi bir kap içinde h yüksekliğinde d özkütleli sıvı varsa S1, S2, S3 yüzeylerine etkiyen sıvı basınç kuvvetleri;

F1=h×d×S1
F2=h2×d×S2=h/2×d×S2
F3=h2×d×S3=h/2×d×S3 olur

Pascal Prensibi: Sıvılar basıncı aynen her doğrultuda iletirler. Sadece doğrultu ve yönünü değiştirirler. Bundan yararlanarak su cenderesi, hidrolik fren... gibi sistemler yapılabilir.
Şekildeki su cenderesinde basıncın etki yüzeyi değiştirilerek istenilen büyüklükte basınç elde edilebilir.
’dir. F kuvvetinin yaptığı basınç her noktaya aynen iletileceğinden, P1=P2 den F1/S1=F2/S2 olur.

GAZLARDA BASINÇ:

Açık hava basıncı (P0): Atmosfer adını verdiğimiz ve kalınlığı kilometreleri bulan hava yerküreyi kuşatmaktadır. Açık hava hem yeryüzüne hem de içerisinde bulunan bütün yüzeylere ağırlığı nedeniyle bir kuvvet uygular. Bu kuvvetin yüzeyin birim alanına düşen kısmına açık hava basıncı yada atmosfer basıncı denir.

Toriçelli deneyi:

Toriçelli 80-90cm uzunluğunda bir cam boru alarak tamamen civa ile doldurmuştur. Daha sonra civa dolu cam boruyu ters çevirerek, içerisinde civa bulunan civa kabına koyduktan sonra burudaki civanın bir kısmının civa kabına boşaldığını ve 76cm yüksekliğini alacak şekilde dengede kaldığını gözlemiştir. Civanın tamamen boşalmamasının sebebi, açık hava basıncının borudaki civa basıncını dengelemesidir. Yani borudaki civa(sıvı) basıncı kaptaki civanın üst yüzeyine etkiyen açık hava basıncına eşittir. Toriçelli bu deneyi değişik kesitteki borularla denemiş ve sonucun değişmediğini gözlemiştir. O halde civa yüksekliği borunun kesitine bağlı değildir. Toriçelli bu deneyi deniz kıyısında ve sıcaklığın 0°C olduğu bir günde yapmıştır.

Civanın özağırlığı 13.6 olduğundan borudaki sıvı basıncı(ki bu basınç açık hava basıncına eşittir);

P0=h×d=1Atm olur.
Açık hava basıncını ölçen aletlere barometre denir. Barometredeki civa seviyesi her 10.5m yüksekliğe çıkıldıkça 1mm düşer. Bundan yararlanarak rakım ölçülür.

Kapalı Kaplardaki Gazların Basıncı: Sıvılar gibi gazlarda içinde bulundukları kabın çeperlerine basınç uygularlar. Bu basınç gaz moleküllerinin hareketinden ileri gelir. Kapalı bir kapta bulunan gaz basıncı;

1. Hacimle ters orantılıdır. Sıcaklık sabit kalmak şartıyla hacim azaldıkça basınç artar.
2. Hacim sabit kalmak şartıyla, sıcaklık arttıkça basınç artar.
3. Molekül sayısı ile doğru orantılıdır. Hacim sabit iken molekül sayısı arttıkça basınç artar.
Bu üç madde ideal gaz denklemi ile ifade edilir;
P.V=n.R.T

P: basınç V: hacim
n: molekül sayısı R: genel gaz sabiti
T: sıcaklık(T=273+t°C)








sosyal ağlarda paylaşma



Benzer:

2. ÜNİte kuvvet ve hareket icon6. sinif kuvvet ve hareket üNİte çalişma yaprağI-2 …/12/2013

2. ÜNİte kuvvet ve hareket icon4-b sinifi fen ve teknoloji kuvvet ve hareket üNİtesi etkiNLİkleri-1

2. ÜNİte kuvvet ve hareket iconProgramin hareket noktasi ve amaci

2. ÜNİte kuvvet ve hareket iconBİr savaşa varmayan kuvvet kullanma yolu olarak müdahale

2. ÜNİte kuvvet ve hareket iconYeryüzünde bulunan bütün maddeler ağırlıklarından dolayı bulundukları...

2. ÜNİte kuvvet ve hareket iconBir yayı sıkıştıran veya geren cisme, yay eşit büyüklükte ve zıt yönde kuvvet uygular

2. ÜNİte kuvvet ve hareket iconİngilizcede; ”touring" deyimi ile "tour" deyimleri bu sözcükten çıkmıştır....

2. ÜNİte kuvvet ve hareket iconMali hukuk üNİte-1

2. ÜNİte kuvvet ve hareket icon60160202anayasa hukuku üNİte 1

2. ÜNİte kuvvet ve hareket iconÜNİte 4 causatives (Kozativ)


Yasa




© 2000-2018
kişileri
d.ogren-sen.com