Giriş


sayfa1/5
d.ogren-sen.com > Doğru > Evraklar
  1   2   3   4   5

Kastamonu Eğitim Dergisi Cilt:xx No:x

RUHSAL LİDERLİK İLE ÖRGÜTSEL BAĞLILIK ARASINDAKİ İLİŞKİNİN MODELLENMESİ1

Kıvanç BOZKUŞ

Artvin Çoruh Üniversitesi Eğitim Fakültesi

Yüksel GÜNDÜZ

Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi

İlk Kayıt Tarihi: 03.02.2015 Yayına Kabul Tarihi: 11.03.2015

Özet

Araştırmanın amacı okul müdürlerinin sergiledikleri ruhsal liderliğin öğretmenlerin örgütsel bağlılıklarına olan etkisini belirlemektir. Bu etki yapısal eşitlik modeli kurularak incelenmiştir. Araştırma ruhsal liderlik ölçeğinin geliştirilmesi ve uygulanması olarak iki aşamada gerçekleştirilmiştir. Geliştirilen ölçek 13 madde ile tek faktörden oluşmaktadır ve ikinci aşamada Meyer-Allen örgütsel bağlılık ölçeği ile birlikte uygulanmıştır. Ruhsal liderlik ile örgütsel bağlılık arasındaki ilişki yapısal eşitlik modellemesi ile test edildiğinde kurulan modelin uyumlu olduğu saptanmıştır. Ruhsal liderliğin örgütsel bağlılığı en çok duygusal ve normatif bağlılık ile etkilediği belirlenmiştir. Öğretmenlerin ruhsal liderliğe ilişkin algılarının branşa, kıdeme ve okuldaki öğretmen sayısına dayalı olarak farklılaştığı, eğitim durumu ve cinsiyete dayalı olarak ise farklılaşmadığı belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: liderlik, bağlılık, ilişki.

MODELING THE RELATIONSHIP BETWEEN SPIRITUAL LEADERSHIP AND ORGANIZATIONAL COMMITMENT

Abstract

The purpose of the study is to determine the effect of spiritual leadership exhibited by principals on organizational commitment of teachers. This effect was examined through structural equation modeling. The research consisted of two stages as the development and the application of the spiritual leadership scale. The scale that was developed included 13 items in one factor and it was applied along with the Meyer-Allen organizational commitment scale in the second stage. When the relationship between spiritual leadership and organizational commitment was tested thorough structural equation modeling, the model had good fit indexes. It is determined that spiritual leadership affected organizational commitment mainly through affective and normative commitment. Teachers’ perceptions of spiritual leadership varied across branch, seniority and number of teachers in the school variables, but they did not varied across education level and gender variables.

Keywords: leadership, commitment, relationship

Giriş


Yaşantımızda sık sık kullandığımız ama teknik anlamda açıkça tanımlanmayan liderliğin (Yukl, 2010), onu açıklamaya çalışanların sayısı kadar tanımı bulunmaktadır (Stogdill, 1974). En temel öğeleri dikkate alan Daft (2008) liderliği, ortak amaçları gerçekleştirecek gerçek değişiklik ve sonuçları elde etmek için takipçilerle liderler arasında kurulan nüfuz ilişkisi olarak tanımlamaktadır. Dolayısıyla liderliği, bir kişinin çalışanları örgütün başarısı için etkilemesi, güdülemesi ve onlara olanak tanıması olarak (House et al., 1999) ya da bir kişinin veya grubun ortak bir amaç uğruna davranışları etkilemesi (Hoy & Miskel, 2013) olarak tanımlamak mümkündür.

Liderlik yaklaşımları tarihsel olarak bazı aşamalardan geçmişlerdir. İlk olarak özellik kuramları lider olabilmek için sahip olunması gereken kişisel özelliklerini tanımlamış ve kimlerin lider olabileceğiyle ilgilenmiştir. Bu görüşe göre lider olunmaz, lider doğulur. Daha sonraki görüşler bu katı düşünceyi yıkmış ve liderliğin öğrenilebileceğini ileri sürmüştür. Özellikle davranış kuramı, lider olabilmek için sergilenmesi gereken davranışları tanımlamış ve gerektiği gibi davrananların lider olabileceğini savunmuştur. Fakat bu görüş liderlerin içinde bulundukları şartları ihmal ettiği için eleştirilmiş ve liderliğin örgütün ve çevrenin koşullarından etkilendiğini, her liderin her ortamda başarılı olamayacağını savunmuştur. Örgütlerin insani yönünü dikkate alan insan ilişkileri ve insan sermayesi yaklaşımlarının da etkisiyle değerler liderliği, dönüşümcü liderlik gibi kuramlar ortaya çıkmıştır.

Ruhsal liderlik, kişinin kendisini ve diğerlerini içten güdülemesi için gerekli olan değerler, tutumlar ve davranışlardır (Fry, 2003). Ruhsal liderliğin amacı bir vizyon ve uyumlu değerler yaratarak, çalışanların üretkenliğini ve örgüte bağlılığını sağlayarak öğrenen örgüte doğru dönüşüm sağlamaktır (Fry, Vitucci & Cedillo, 2005). Çalışanların ihtiyaçlarının karşılanması liderliğin alanına girmektedir. Ruhsal liderlik ise çalışanların ruhsal ve psikolojik ihtiyaçlarını karşılamayı hedeflemektedir. Çalışanların örgüte olan bağlılıklarını sağlamak bu ihtiyaçları karşılamanın bir yoludur (Fry, 2003). Çalışanların işte geçirdikleri vakit dikkate alındığında onlardan iş yaşamlarıyla ruhsal yaşamlarını ayrı tutmalarını beklemek gerçekçi olmayacaktır (Crossman, 2011). Ruhsal liderler etik ve prensip sahibidir (Northouse, 1997), çalışanlarına değer verir (Keyes et al., 1999), onların arasındaki bağlılığı güçlendirir (Sanders, Hopkins & Geroy, 2003), ortak değerler oluşturur (Fairholm, 1996), çalışanlarına güvenir (Mitroff & Denton, 1999), onları da birbirlerine güvenmeleri için güdüler (Fry, Vitucci & Cedillo, 2005), çalışanların hayatlarını anlamlı kılmak için kalplerini kullanırlar (Kouzes & Posner, 1995), gelişim ve dönüşümün önündeki engelleri kaldırarak verimliliği artırırlar (DePree, 1992), kendilerinden başlayarak etraflarını değiştirirler (Covey, 2004), çalışanların mantıkları ile duyguları arasında köprü kuran değerler ile liderlik yaparlar (Pfeffer, 2003) ve içten güdülenmişlerdir (Law, 2008).

Bağlılık, iş görenin örgüte sadakatini yansıtan bir tutum ve örgüt üyelerinin, örgütün başarı ve iyi durumuna olan ilgilerini devam ettiren bir süreçtir (Northcraft & Neale, 1996). Örgütsel bağlılık aynı zamanda, iş görenlerin bazen istedikleri, bazen ihtiyaçtan kaynaklı olarak veya ahlaki gereklilik hissettikleri için kurumlarında çalışmaya devam etmelerini etkileyen davranış biçimidir (Meyer & Allen, 1991). İş görenlerin örgütlerine bağlılıkları hakkında bir yargıya varabilmek için bir takım ölçütler bulunmaktadır. Bunlar: Belirli bir örgütün üyesi olarak kalmak için güçlü bir istek, örgüt yararına yüksek düzeyde çaba harcama gönüllülüğü ve örgütün değer ve hedeflerine inanç ve onları kabul edebilirlik, örgütsel bağlılığın ölçütleri olarak kabul edilmektedir (Becker, Randal & Riegel, 1995; Mowday, Porter & Steers, 1982).

İş görenlerin örgütsel bağlılıklarını etkileyen birçok faktörün varlığı söz konusudur. Örgütsel bağlılık yaş, örgütteki memuriyet süresi, eğilim, içsel ve dışsal yüklemeler gibi kişisel; iş tasarımı ve bireyin üstünün liderlik tarzı gibi örgütsel ve alternatiflerin bulunması gibi dışsal faktörler tarafından belirlenir (Nortcraft & Neale, 1996). Diğer yandan, Dornstein ve Matalon (1998) örgütsel bağlılığı etkileyen değişkenleri, işin ilginç oluşu, iş arkadaşlarının örgüte karşı tutumları, örgütsel bağımlılık, yaş, eğitim, iş alternatifleri, aile ve arkadaş tutumları olarak sekiz grupta toplamıştır. Araştırmacılar, örgütsel bağlılığın, liderlik, kültür, değerler ve normları içeren örgütsel etmenlerden önemli düzeyde etkilendiğini ortaya koymuştur (Balay, 1999).

Örgütlerin hedeflerinden biri ve önemlisi, iş görenlerde örgütsel bağlılığı gerçekleştirmektir. Bu konuda yapılan araştırmalar, bağlılığın, iş görenin ve örgütün başarı performansı üzerinde büyük bir etkisinin olduğunu göstermektedir (Baugh & Roberts, 1994; Day, Eliot & Kington, 2005; Meyer, Allen & Smith, 1993). Çünkü işine bağlı bir iş gören kendisini örgütün hedef ve değerleri ile özdeşleştirecek, örgüte ait olmak için daha güçlü bir istek duyacak ve daha çok örgütsel vatandaşlık davranışı sergilemeye istekli olacaktır (Nehmeh, 2009).

Araştırmacılarca, örgüte bağlılığı yüksek olan öğretmenlerin performanslarının da yüksek olduğunu ve bu durumun öğrenci başarısını ve öğrencilerin eğitime ve okulda bulunmaya yönelik tutumlarını da olumlu yönde etkilediği belirtilmektedirler (Day et al., 2005: Troman & Raggl, 2008). Bağlılık iş performansını olumlu yönde etkilerken, örgütün etkililiğini de önemli ölçüde arttırmaktadır (Dee, Henkin & Singleton, 2006). Troman ve Raggl (2008) da öğretmenlerin bağlılıklarını arttıran beş farklı öğenin varlığından söz etmektedirler: Kişilerarası ilişkiler, hizmet teması, öğretmenliğe devam etmelerini sağlayan okul desteği, zamanın uygunluğu ve maddi faydalar.

Okulların sağlıklı işleyen kurumlar olmasında ve öğrencilerin topluma faydalı bireyler olarak yetişmesinde okul yöneticilerinin gösterdiği liderlik ne kadar önemliyse, onların liderliğinden etkilenen öğretmenlerin okullarına gösterdiği bağlılık da o kadar önemlidir. Okul yöneticilerinin liderlik faaliyetleri, sağlıklı bir öğrenme ortamının oluşturulmasına ortam hazırlayarak, öğrencilerin öğrenmelerini olumlu etkilemektedir (Quinn, 2002; Burch & Spillane, 2003; McLaughlin & Talbert, 2006; Leithwood & Jantzi, 2008; Spillane & Zuberi, 2009; Witziers, Bosker & Krüger, 2003). Dolayısıyla okullarda liderlik, öğretmenleri etkilemek suretiyle dolaylı yoldan öğrenci başarısını etkilemektedir. Öğretmenlerin örgütsel bağlılıkları da öğrencilerin başarılarını etkilemektedir (Day et al., 2005; Troman & Raggl, 2008). Çünkü onların okullarına olan bağlılıkları iş verimlerini ve öğretimin kalitesini artırmaktadır. Okul müdürlerinin ruhsal liderliklerinin öğretmenlerin örgütsel bağlılığı üzerinde önemli bir etkiye sahip olduğu saptanmıştır (Fry, 2003; Fry, Vitucci & Cedillo, 2005; Fry & Slocum, 2008; Fry vd., 2011; Polat, 2011; Chen & Li, 2013). Örgütsel bağlılığın alt boyutları duygusal bağlılık, normatif bağlılık ve devam bağlılığı olarak belirtilmektedir (Meyer, Allen & Smith, 1993). Duygusal bağlılık bireyin duyguları ve hisleri ile örgüte bağlılık duyması, normatif bağlılık bireyin örgütte kalmak için kendini ahlaki normlar bakımından mecbur hissetmesi ve devam bağlılığı ise kişinin örgütten ayrılması durumunda elde edeceği kazanç ve kayıpları hesap etmesi şeklinde tanımlanmıştır (Allen & Meyer, 1990). Okul müdürünün sergilediği ruhsal liderliğin doğası gereği bu alt boyutlardan en çok duygusal ve normatif bağlılık üzerinden öğretmenleri etkilediği varsayılmaktadır. Çünkü ruhsal liderlik ile çalışanların duygu ve ahlaki değerlerine odaklanılmaktadır. Bu çalışma, okul müdürlerinin ruhsal liderlikleri ile öğretmenlerin örgütsel bağlılıkları arasındaki ilişkiyi modellemeyi amaçlamaktadır. Ruhsal liderliğin öğretmenlerin örgütlerine olan bağlılıklarını etkiledikleri öne sürülerek kurgulanan yapısal eşitlik modeli test edilmiştir. Temel amacı başarılı bireyler yetiştirmek olan eğitimde öğrenci başarısı üzerinde doğrudan etkisi olan öğretmenlerin (Hattie, 2009) de başarılı olması hayati öneme sahiptir. Okul müdürlerinin liderlik yoluyla öğretmenlerin başarısında önemli bir etken olan örgütsel bağlılığı etkileyebileceği varsayılmaktadır. Bu bağlamda okul müdürlerinin ruhsal liderliklerinin öğretmenlerin örgüte olan bağlılıklarına olan etkisinin incelendiği araştırmada “okul müdürlerinin ruhsal liderliğinin öğretmenlerin örgütsel bağlılığına etkisi nedir?” sorusu araştırılmıştır.
  1   2   3   4   5

sosyal ağlarda paylaşma



Benzer:

Giriş iconSigortalı işe giriş bildirgesi ile genel sağlık sigortası giriş bildirgesinin

Giriş iconSİgortaliliğin tespiTİ davasi ( İşe Giriş Bildirgesinin Kuruma Verilmiş...

Giriş icon1. Giriş

Giriş iconGiriş

Giriş iconI-giriş

Giriş iconI- giRİŞ

Giriş iconKaynakça GİRİŞ

Giriş iconGİRİŞ notu

Giriş iconDerse giRİŞ

Giriş iconKaynakça GİRİŞ


Yasa




© 2000-2018
kişileri
d.ogren-sen.com